ChucDanh.comChức Danh
Chức danh văn phòng và khối hỗ trợ

Kế toán trưởng là gì: điều kiện theo Luật Kế toán 2015 và khác CFO ở đâu

Kế toán trưởng là chức danh có điều kiện theo luật, tổ chức công tác kế toán và ký báo cáo tài chính. Điều kiện, ai không được làm, khác CFO, cách dịch Chief Accountant.

Signing season: a middle-aged Vietnamese man signs a thick bound folder at a dark wooden desk, close shot of hands and shoulder from behind, soft lamp light

Kế toán trưởng là người tổ chức thực hiện công tác kế toán của một đơn vị và giúp người đại diện theo pháp luật giám sát tài chính tại đơn vị đó. Khác với phần lớn chức danh trong công ty, đây là chức danh có điều kiện do Luật Kế toán 2015 đặt ra: phải đủ tiêu chuẩn về đạo đức, chuyên môn, có chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng và thời gian làm kế toán thực tế tối thiểu, và phải được bổ nhiệm bằng quyết định.

CFO (Chief Financial Officer, giám đốc tài chính) thì khác: đó là chức danh quản lý do công ty tự đặt, lo chiến lược tài chính, vốn, đầu tư, quan hệ với nhà đầu tư. Một công ty có thể có CFO mà vẫn phải có kế toán trưởng, và hai người làm hai phần việc khác nhau. Bài này giải thích ở mức nguyên lý; mức chi tiết như số năm kinh nghiệm theo từng loại đơn vị nằm ở nghị định hướng dẫn, và Luật Kế toán đã có lần sửa đổi, nên bạn cần tra văn bản hiện hành trước khi làm hồ sơ bổ nhiệm.

Điều kiện để được bổ nhiệm kế toán trưởng, ở mức nguyên lý

Luật Kế toán 2015 và các văn bản hướng dẫn đặt ra mấy nhóm điều kiện. Dưới đây là cách hiểu ở mức nguyên lý, đủ để bạn tự rà trước khi chuẩn bị hồ sơ.

  • Phẩm chất và tư cách: có đạo đức nghề nghiệp, trung thực, liêm khiết, có ý thức chấp hành pháp luật; không thuộc trường hợp bị cấm làm kế toán.
  • Chuyên môn: có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ về kế toán theo yêu cầu, mức tối thiểu khác nhau tùy loại đơn vị và quy mô.
  • Chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng: do cơ sở đào tạo được phép cấp, theo chương trình của cơ quan quản lý nhà nước về kế toán. Có bằng đại học kế toán không thay được chứng chỉ này.
  • Thời gian công tác thực tế về kế toán: tối thiểu một số năm, người có trình độ đào tạo cao hơn thì yêu cầu ngắn hơn. Con số cụ thể nằm ở nghị định hướng dẫn hiện hành.
  • Bổ nhiệm chính thức: có quyết định bổ nhiệm của người có thẩm quyền trong đơn vị, lưu cùng hồ sơ nhân sự và hồ sơ kế toán.

Hai điểm hay bị bỏ qua. Thứ nhất, chứng chỉ bồi dưỡng là điều kiện riêng, người làm kế toán lâu năm mà chưa học vẫn chưa đủ chuẩn. Thứ hai, ở doanh nghiệp siêu nhỏ hoặc đơn vị chưa bổ nhiệm được kế toán trưởng, quy định cho phép bố trí người phụ trách kế toán; người này làm nhiệm vụ của kế toán trưởng nhưng tên gọi khác, và cũng có tiêu chuẩn riêng. Khi ghi hồ sơ, hai tên này không dùng thay nhau được.

Ai không được làm kế toán trưởng

Luật Kế toán 2015 có danh sách người không được làm kế toán, và vì vậy cũng không được làm kế toán trưởng. Ở mức nguyên lý có ba nhóm. Nhóm thứ nhất là người đang bị cấm hành nghề, đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc có án tích về một số loại tội liên quan đến kinh tế, chức vụ mà chưa được xoá án tích.

Nhóm thứ hai là người có quan hệ gia đình gần với lãnh đạo đơn vị: cha mẹ, vợ chồng, con, anh chị em ruột của người đại diện theo pháp luật, người đứng đầu, giám đốc, phó giám đốc phụ trách tài chính kế toán. Lý do dễ hiểu: kế toán trưởng có nhiệm vụ giám sát tài chính, mà người giám sát không thể là người thân của người bị giám sát. Quy định này có ngoại lệ cho một số loại hình như doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn do một cá nhân làm chủ sở hữu, nên trường hợp cụ thể cần tra văn bản.

Nhóm thứ ba là người đang giữ việc dễ xung đột trong cùng đơn vị, như thủ kho, thủ quỹ, người trực tiếp mua bán tài sản. Một người vừa giữ tiền vừa ghi sổ thì không còn ai đối chiếu.

Tình huống thường gặp: giám đốc Công ty TNHH M muốn bổ nhiệm em gái ruột, vốn là kế toán giỏi, làm kế toán trưởng. Theo nguyên tắc trên, đây là trường hợp không được, trừ khi rơi vào ngoại lệ. Phương án hay dùng là thuê kế toán trưởng từ một doanh nghiệp dịch vụ kế toán, còn người em làm kế toán tổng hợp.

Kế toán trưởng, CFO và các chức danh tài chính gần nó

Năm chức danh dưới đây hay bị dùng lẫn trên danh thiếp và trong sơ đồ.

Chức danhCơ sởPhần việc lớnCó bắt buộc không
Kế toán trưởng (Chief Accountant)Luật Kế toán 2015Tổ chức công tác kế toán, ký báo cáo tài chính, giám sát tài chínhBắt buộc với đa số đơn vị, trừ trường hợp được bố trí người phụ trách kế toán
Người phụ trách kế toánLuật Kế toán 2015 và văn bản hướng dẫnLàm thay vai kế toán trưởng ở đơn vị chưa bổ nhiệm được hoặc quy mô rất nhỏThay thế có điều kiện
Giám đốc tài chính (CFO)Điều lệ và quyết định của công tyChiến lược tài chính, vốn, ngân sách, đầu tư, quan hệ nhà đầu tưKhông bắt buộc
Financial ControllerCơ cấu nội bộ, phổ biến ở công ty nước ngoàiKiểm soát báo cáo, kiểm soát nội bộ, quy trình tài chínhKhông bắt buộc
Accounting ManagerCơ cấu nội bộĐiều hành phòng kế toánKhông bắt buộc, có thể trùng người với kế toán trưởng

Câu dễ nhớ: kế toán trưởng trả lời "sổ sách có đúng luật và đúng sự thật không", CFO trả lời "tiền của công ty nên đi đâu". Ở công ty nhỏ, giám đốc kiêm luôn vai CFO, kế toán trưởng có khi là người thuê ngoài. Ở công ty lớn, sơ đồ thường là Kế toán tổng hợp → Kế toán trưởng → Financial Controller → CFO → Tổng giám đốc, với kế toán trưởng vẫn giữ trách nhiệm riêng theo luật dù đứng dưới hai cấp quản lý.

Quyền độc lập về chuyên môn: điểm khác các trưởng phòng

Một trưởng phòng kinh doanh làm theo chỉ đạo của giám đốc, không đồng ý thì góp ý rồi thực hiện. Kế toán trưởng có thêm một lớp: Luật Kế toán 2015 trao quyền độc lập về chuyên môn, nghiệp vụ kế toán. Khi thấy một yêu cầu trái chế độ kế toán, ví dụ ghi nhận doanh thu chưa đủ điều kiện để báo cáo đẹp hơn, kế toán trưởng có quyền bảo lưu ý kiến chuyên môn bằng văn bản, và khi phát hiện vi phạm về tài chính, kế toán thì phải báo cáo bằng văn bản theo trình tự luật quy định.

Kế toán trưởng cũng có quyền yêu cầu các bộ phận cung cấp đầy đủ, kịp thời tài liệu liên quan, và quyền có ý kiến khi đơn vị tuyển dụng, điều động, khen thưởng người làm kế toán. Đây là lý do ở công ty có quản trị tốt, quyết định thay kế toán trưởng thường được cân nhắc kỹ và có khi cần thông qua hội đồng quản trị hoặc chủ sở hữu theo điều lệ.

Hệ quả cho người giữ chức danh: kế toán trưởng chịu trách nhiệm cá nhân về số liệu mình ký, không chỉ trách nhiệm với cấp trên. Vì thế, khi nhận lời làm kế toán trưởng ở công ty mới, nhiều người làm kỹ một vòng rà sổ sách cũ, ghi lại những tồn tại trước ngày mình nhận việc, và gửi giám đốc bằng văn bản. Đó không phải thiếu tin tưởng, mà là cách bảo vệ ranh giới trách nhiệm.

Ghi chức danh kế toán trưởng: đúng và sai

Bảng dưới gom các cách ghi hay gặp trên danh thiếp, CV và hợp đồng.

Cách ghiĐúng hay saiLý do
Kế toán trưởng / Chief AccountantĐúngKhớp với chức danh theo luật và cách dịch phổ biến
Kế toán trưởng / CFOSaiCFO là chức danh khác, người đọc sẽ hiểu bạn quản lý cả chiến lược tài chính
Chief Accountant cum Finance ManagerĐúng nếu có quyết định cho cả haiChữ cum nghĩa là kiêm, dùng được trong tiếng Anh thương mại
Kế toán trưởng khi chưa có quyết định bổ nhiệmSaiChức danh có điều kiện, phải có quyết định
Phụ trách kế toán khi được cử làm người phụ trách kế toánĐúngTên đúng của vai này; tiếng Anh có thể ghi Person in charge of accounting
Kế toán trưởng (dịch vụ) cho người thuê ngoàiNên ghi rõGhi tên doanh nghiệp dịch vụ và đơn vị được phục vụ trong mô tả CV

Mẫu dòng CV: Kế toán trưởng (Chief Accountant), Công ty Cổ phần N, sản xuất bao bì, bổ nhiệm từ năm thứ ba làm việc: tổ chức lại phòng kế toán năm người, ký báo cáo tài chính đã kiểm toán ba năm liên tiếp. Có thời điểm bổ nhiệm, có quy mô phòng, có kết quả đo được.

Rà nhanh trước khi nhận lời làm kế toán trưởng

Năm việc nên làm trước khi ký quyết định, nhất là ở công ty bạn chưa từng làm.

  1. Kiểm tra mình đã đủ chứng chỉ bồi dưỡng và thời gian công tác theo văn bản hiện hành, giữ bản sao trong hồ sơ cá nhân.
  2. Hỏi rõ có quan hệ gia đình nào giữa bạn và người đại diện theo pháp luật, giám đốc, phó giám đốc tài chính không.
  3. Xin xem báo cáo tài chính hai năm gần nhất và biên bản kiểm toán hoặc kiểm tra thuế nếu có, để biết những tồn tại đang treo.
  4. Thống nhất bằng văn bản phạm vi: chỉ làm kế toán trưởng, hay kiêm điều hành tài chính, kiêm cả nhân sự kế toán ở chi nhánh.
  5. Hỏi việc bàn giao từ người tiền nhiệm, có biên bản bàn giao sổ sách và chứng từ theo từng kỳ.

Năm bước này không làm chậm việc nhận chức, nhưng giúp ranh giới trách nhiệm rõ từ ngày đầu. Người làm kế toán trưởng lâu năm thường nói: chức danh này được bổ nhiệm bằng một tờ quyết định, nhưng trách nhiệm đi theo chữ ký của bạn lâu hơn nhiều so với thời gian bạn ở công ty.

Câu hỏi thường gặp

Kế toán trưởng tiếng Anh là gì?

Cách dịch phổ biến và khớp với chức danh theo luật Việt Nam là Chief Accountant. Không nên dịch thành CFO hay Finance Director vì đó là chức danh quản lý tài chính khác. Ở công ty nước ngoài, có thể thấy thêm tên nội bộ như Accounting Manager, nhưng trên giấy tờ đăng ký vẫn là kế toán trưởng.

Có bằng đại học kế toán thì làm kế toán trưởng được chưa?

Chưa đủ. Ngoài trình độ chuyên môn, còn cần chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng, thời gian công tác thực tế về kế toán tối thiểu, và không thuộc diện bị cấm. Bằng đại học thường giúp rút ngắn số năm kinh nghiệm yêu cầu so với bằng thấp hơn, theo văn bản hướng dẫn hiện hành.

Doanh nghiệp nhỏ có bắt buộc có kế toán trưởng không?

Doanh nghiệp siêu nhỏ và một số đơn vị được phép không bổ nhiệm kế toán trưởng mà cử người phụ trách kế toán, hoặc thuê dịch vụ làm kế toán trưởng từ doanh nghiệp dịch vụ kế toán. Điều kiện cụ thể nằm ở nghị định hướng dẫn, nên kiểm tra bản hiện hành trước khi quyết định.

Kế toán trưởng có được kiêm thủ quỹ không?

Không. Nguyên tắc của Luật Kế toán 2015 là tách người giữ tiền, giữ tài sản khỏi người ghi sổ và giám sát, để có đối chiếu. Thủ quỹ, thủ kho, người trực tiếp mua bán tài sản không được làm kế toán trong cùng đơn vị, trừ một số loại hình được luật cho ngoại lệ.

Kế toán trưởng báo cáo cho ai?

Về luật, kế toán trưởng giúp người đại diện theo pháp luật của đơn vị. Về sơ đồ, ở công ty nhỏ là giám đốc; ở công ty lớn có thể là financial controller hoặc CFO. Dù báo cáo qua nhiều cấp, trách nhiệm chuyên môn theo luật của kế toán trưởng không chuyển sang người cấp trên.

Thuê dịch vụ kế toán trưởng thì ghi trên hồ sơ thế nào?

Người làm dịch vụ nên ghi chức danh tại doanh nghiệp dịch vụ, ví dụ kế toán viên hành nghề, và liệt kê các đơn vị đã nhận làm kế toán trưởng trong phần mô tả. Doanh nghiệp thuê thì ghi trong sơ đồ tên dịch vụ và người được cử, kèm thời hạn hợp đồng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138