Kế toán tổng hợp là người gom số liệu từ các kế toán phần hành (thanh toán, công nợ, kho, thuế, tiền lương…), kiểm tra, đối chiếu, khoá sổ cuối kỳ và lập báo cáo tài chính, báo cáo quản trị. Kế toán viên phần hành thì giữ một mảng cụ thể và ghi chép nghiệp vụ hằng ngày của mảng đó. Kế toán trưởng đứng trên cả hai, chịu trách nhiệm tổ chức công tác kế toán của cả đơn vị theo Luật Kế toán 2015.
Ở công ty nhỏ, một người làm từ chứng từ đến báo cáo, nên tin tuyển dụng hay ghi "kế toán tổng hợp" cho vị trí thực chất là kế toán duy nhất. Ở công ty lớn, kế toán tổng hợp là bậc giữa, có kinh nghiệm hơn kế toán phần hành và thường là người kế cận kế toán trưởng. Hiểu đúng giúp bạn đọc tin tuyển dụng không bị lệch kỳ vọng và ghi chức danh không bị hỏi vặn.
Các chức danh trong một phòng kế toán điển hình
Phòng kế toán của một công ty thương mại khoảng ba trăm người thường có các vị trí dưới đây. Tên tiếng Anh là cách gọi phổ biến ở công ty có vốn nước ngoài tại Việt Nam.
| Chức danh | Tiếng Anh | Phần việc lớn |
|---|---|---|
| Kế toán thanh toán | Payment Accountant, Cash Accountant | Thu chi tiền mặt, tiền gửi, kiểm chứng từ thanh toán |
| Kế toán công nợ phải trả | Accounts Payable Accountant (AP) | Theo dõi nợ nhà cung cấp, lịch thanh toán |
| Kế toán công nợ phải thu | Accounts Receivable Accountant (AR) | Theo dõi nợ khách hàng, đối chiếu, nhắc thu |
| Kế toán kho | Inventory Accountant | Nhập xuất tồn, giá vốn, kiểm kê |
| Kế toán thuế | Tax Accountant | Hoá đơn, kê khai, quyết toán thuế |
| Kế toán tổng hợp | General Accountant, General Ledger Accountant | Sổ cái, bút toán cuối kỳ, khoá sổ, lập báo cáo |
| Kế toán trưởng | Chief Accountant | Tổ chức công tác kế toán, ký báo cáo tài chính |
AP là Accounts Payable (khoản phải trả), AR là Accounts Receivable (khoản phải thu), GL là General Ledger (sổ cái). Những chữ viết tắt này xuất hiện dày đặc trong tin tuyển dụng của công ty nước ngoài, nên người làm kế toán ở môi trường đó cần quen. Lưu ý General Accountant ở một số nước không phải chức danh phổ biến; công ty Mỹ hay dùng Staff Accountant cho bậc nhân viên và Senior Accountant cho bậc có kinh nghiệm, người đó có thể làm đúng việc kế toán tổng hợp của Việt Nam.
Kế toán tổng hợp làm những phần việc lớn nào
Phần thứ nhất là kiểm tra và đối chiếu. Hằng tháng, kế toán tổng hợp so số dư công nợ với sổ chi tiết, so tồn kho trên sổ với biên bản kiểm kê, so tiền gửi với sao kê ngân hàng. Chỗ nào lệch thì tìm nguyên nhân cùng kế toán phần hành, sửa trước khi khoá sổ. Phần này chiếm nhiều thời gian nhất nhưng ít ai nhìn thấy.
Phần thứ hai là bút toán cuối kỳ: trích khấu hao, phân bổ chi phí trả trước, trích trước chi phí, kết chuyển doanh thu và chi phí, xác định kết quả. Đây là những bút toán không có chứng từ phát sinh hằng ngày, kế toán phần hành thường không làm, và sai một bút toán là lệch cả báo cáo.
Phần thứ ba là lập báo cáo: báo cáo tài chính năm, các báo cáo quản trị hằng tháng cho ban giám đốc, số liệu phục vụ kiểm toán. Kế toán tổng hợp lập, kế toán trưởng soát và ký. Ở nhiều công ty, đây cũng là người làm việc trực tiếp với kiểm toán viên độc lập trong mùa kiểm toán, trả lời câu hỏi và cung cấp hồ sơ.
Chỗ dễ lẫn: kế toán tổng hợp không có quyền ký báo cáo tài chính thay kế toán trưởng, và không chịu trách nhiệm tổ chức bộ máy kế toán. Khi thiếu kế toán trưởng, công ty phải bổ nhiệm người khác hoặc cử người phụ trách kế toán theo quy định, không tự động chuyển trách nhiệm sang kế toán tổng hợp.
Sơ đồ báo cáo trong phòng kế toán
Mô hình phổ biến ở doanh nghiệp vừa: Kế toán thanh toán, kế toán công nợ, kế toán kho → Kế toán tổng hợp → Kế toán trưởng → Giám đốc. Kế toán tổng hợp không nhất thiết là quản lý về mặt nhân sự, nhưng về chuyên môn là người soát việc của các phần hành trước khi lên kế toán trưởng.
Ở công ty nước ngoài có giám đốc tài chính, chuỗi dài hơn: Staff Accountant → Senior Accountant → Accounting Manager hoặc Chief Accountant → Financial Controller → CFO. Financial Controller (kiểm soát viên tài chính) là người chịu trách nhiệm báo cáo và kiểm soát nội bộ, thường đứng trên kế toán trưởng về tổ chức. Kế toán trưởng ở mô hình này vẫn giữ trách nhiệm theo luật Việt Nam, nhưng về điều hành có thể báo cáo controller.
Ở công ty nhỏ dưới năm mươi người: Kế toán tổng hợp (kiêm mọi phần hành) → Giám đốc, còn kế toán trưởng có khi là người thuê từ dịch vụ kế toán, đến cuối kỳ mới soát và ký. Trường hợp này người kế toán tổng hợp làm gần như toàn bộ công việc hằng ngày, và trên CV nên ghi rõ Kế toán tổng hợp, phụ trách toàn bộ sổ sách công ty bốn mươi người, làm việc với kế toán trưởng thuê ngoài, để người đọc hiểu đúng quy mô và mức tự chủ.
Phân biệt nhanh qua ba câu hỏi phỏng vấn
"Cuối tháng bạn khoá sổ thế nào?" Kế toán phần hành thường kể việc chốt mảng của mình: chốt công nợ, chốt quỹ. Kế toán tổng hợp kể thứ tự các bút toán cuối kỳ, cách đối chiếu chéo giữa các mảng, cách xử lý chênh lệch còn tồn. Câu trả lời cho thấy bạn nhìn thấy cả bức tranh hay một góc.
"Bạn đã lập báo cáo tài chính chưa?" Kế toán tổng hợp trả lời được loại báo cáo nào, theo chế độ kế toán nào, có qua kiểm toán không, những điều chỉnh kiểm toán lớn nhất là gì. Kế toán phần hành thường chỉ cung cấp số liệu đầu vào cho báo cáo.
"Khi số dư một tài khoản lệch, bạn tìm thế nào?" Đây là câu thử kỹ năng thật. Người làm tổng hợp có thói quen đi ngược từ sổ cái xuống sổ chi tiết, từ sổ chi tiết xuống chứng từ, và biết những chỗ hay sai. Người mới thường bắt đầu dò từng chứng từ từ đầu tháng.
Lỗi hay gặp khi ghi chức danh kế toán
Phần lớn lỗi đến từ thói quen của doanh nghiệp nhỏ, nơi một người làm hết và tự đặt tên cho mình.
- Ghi "Kế toán trưởng" vì là kế toán duy nhất trong công ty, trong khi không có quyết định bổ nhiệm và chưa có chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng. Đây là lỗi nặng, vì kế toán trưởng là chức danh có điều kiện theo luật.
- Dịch kế toán tổng hợp thành "Synthesis Accountant" hay "General Synthesis Accountant". Cụm này không có trong tiếng Anh nghề kế toán; dùng General Accountant hoặc Senior Accountant.
- Dịch kế toán trưởng thành "Head Accountant". Không sai về nghĩa đen, nhưng Chief Accountant mới là chữ khớp với chức danh theo luật Việt Nam.
- Ghi "Kế toán viên" khi thực tế đã làm khoá sổ và lập báo cáo nhiều năm. Bạn đang tự hạ phạm vi của mình.
- Gộp quá nhiều phần hành vào một dòng: "Kế toán thanh toán, công nợ, kho, thuế, tổng hợp". Nếu làm hết, ghi một chữ "kế toán tổng hợp" và liệt kê phần hành trong mô tả.
Lưu ý "kế toán viên" còn là tên một chức danh nghề nghiệp trong khu vực công, xếp theo hạng, với tiêu chuẩn do cơ quan quản lý ban hành. Khi viết hồ sơ cho đơn vị sự nghiệp công lập, ghi đúng tên và hạng theo quyết định, vì các quy định này đang được điều chỉnh, nên tra văn bản hiện hành trước khi ghi.
Tự xác định: bạn nên ghi kế toán viên hay kế toán tổng hợp
Đánh dấu những việc bạn đã tự làm ít nhất sáu kỳ liên tiếp, không cần người khác làm lại.
- Lập bút toán trích khấu hao, phân bổ chi phí trả trước, trích trước chi phí.
- Đối chiếu số dư các tài khoản lớn giữa sổ cái và sổ chi tiết, xử lý chênh lệch.
- Kết chuyển và xác định kết quả kinh doanh cuối kỳ.
- Lập bộ báo cáo tài chính hoặc báo cáo quản trị tháng cho ban giám đốc.
- Làm việc trực tiếp với kiểm toán viên độc lập hoặc cơ quan thuế khi được hỏi.
Đủ bốn đến năm việc thì "kế toán tổng hợp" là tên gọi đúng. Hai đến ba việc thì bạn là kế toán viên đang tiến tới tổng hợp, ghi "kế toán viên, hỗ trợ khoá sổ" sẽ trung thực hơn. Dưới hai việc thì giữ tên phần hành bạn đang làm, ví dụ kế toán công nợ, vì tên cụ thể giúp bạn được mời đúng vị trí hơn tên chung.
Ghi trên danh thiếp, chữ ký email và hợp đồng
Kế toán ít khi phát danh thiếp cho khách, nhưng lại gửi thư cho nhà cung cấp, ngân hàng, kiểm toán và cơ quan thuế rất thường xuyên, nên chữ ký email là nơi cần ghi chuẩn nhất. Mẫu: Đỗ Thị Hằng | Kế toán tổng hợp (General Accountant) | Phòng Tài chính – Kế toán | Công ty TNHH P. Người nhận nhìn là biết chị là đầu mối số liệu cuối kỳ, gửi câu hỏi đối chiếu cho đúng người.
Trên hợp đồng lao động, ghi tên tiếng Việt khớp với thang bảng lương công ty đã đăng ký: kế toán tổng hợp, kế toán viên, kế toán công nợ. Không dùng tên tiếng Anh trơn trên hợp đồng, vì hồ sơ bảo hiểm và báo cáo tình hình sử dụng lao động đều dùng tiếng Việt.
Trên CV, dòng đầu ghi chức danh, dòng sau ghi chế độ kế toán đang áp dụng và quy mô: Kế toán tổng hợp, công ty thương mại doanh thu tầm trung, áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp, khoá sổ hằng tháng trước ngày mùng năm, phối hợp kiểm toán năm. Câu "khoá sổ trước ngày mùng năm" cho người đọc biết nhịp làm việc của bạn tốt hơn mọi tính từ.
Câu hỏi thường gặp
Kế toán tổng hợp tiếng Anh là gì?
Phổ biến là General Accountant hoặc General Ledger Accountant. Ở công ty Mỹ hoặc công ty theo cách gọi Mỹ, người làm đúng việc này thường mang chức danh Senior Accountant. Tránh dịch từng chữ thành Synthesis Accountant, vì người đọc tiếng Anh không hiểu cụm này.
Kế toán tổng hợp có ký báo cáo tài chính không?
Thường ký ở dòng người lập biểu, không ký thay kế toán trưởng. Báo cáo tài chính có chữ ký của người lập, kế toán trưởng hoặc người phụ trách kế toán, và người đại diện theo pháp luật. Kế toán tổng hợp chỉ ký ở vị trí kế toán trưởng khi được bổ nhiệm chính thức vào vị trí đó.
Mới ra trường có làm kế toán tổng hợp được không?
Ở công ty nhỏ, giao dịch đơn giản thì có thể, nhưng thường kèm kế toán trưởng thuê ngoài soát cuối kỳ. Ở công ty vừa và lớn, kế toán tổng hợp là vị trí cần vài năm làm phần hành để hiểu từng mảng trước khi gom lại. Ghi đúng tên vị trí giúp bạn không bị kỳ vọng quá sức.
Accounting manager và kế toán trưởng có giống nhau không?
Gần nhau về phạm vi điều hành phòng kế toán, nhưng accounting manager là chức danh quản lý nội bộ, còn kế toán trưởng là chức danh có điều kiện theo Luật Kế toán 2015. Ở công ty nước ngoài, một người có thể mang cả hai: tên nội bộ là accounting manager, tên đăng ký theo luật là kế toán trưởng.
Kế toán nội bộ và kế toán thuế khác nhau ra sao?
Kế toán thuế lo hoá đơn, kê khai, quyết toán với cơ quan thuế, bám sát quy định thuế. Kế toán nội bộ hay kế toán quản trị phục vụ ban giám đốc, lập báo cáo theo nhu cầu điều hành như lãi lỗ từng cửa hàng, chi phí từng dự án. Hai mảng dùng chung dữ liệu nhưng mục đích khác nhau.