ChucDanh.comChức Danh
Chức danh sản xuất và chuỗi cung ứng

Nhân viên xuất nhập khẩu và nhân viên khai báo hải quan khác nhau thế nào

Xuất nhập khẩu lo cả lô hàng từ hợp đồng tới giao nhận, khai hải quan lo tờ khai và thủ tục. Thêm chứng từ, giao nhận, đại lý hải quan và cách ghi trên CV.

A Vietnamese man in a short-sleeved shirt checks container seals beside stacked shipping containers at a busy port yard, shot from low behind, harsh noon sun, red and blue steel

Nhân viên xuất nhập khẩu (import export staff) lo trọn một lô hàng mua bán với nước ngoài: theo hợp đồng ngoại, làm việc với nhà cung cấp hoặc khách nước ngoài, đặt chỗ vận chuyển, chuẩn bị bộ chứng từ, theo dõi thanh toán quốc tế và phối hợp làm thủ tục hải quan. Nhân viên khai báo hải quan (customs declarant) chỉ lo phần thủ tục: lập và truyền tờ khai, áp mã hàng, tính thuế, xử lý yêu cầu của cơ quan hải quan cho đến khi hàng được thông quan.

Ở công ty nhỏ hai việc là một người. Ở công ty có lượng hàng lớn hoặc ở công ty dịch vụ logistics, chúng tách ra cùng với nhiều chức danh khác: nhân viên chứng từ, nhân viên hiện trường, nhân viên giao nhận, sales logistics. Bài này giải nghĩa từng chức danh, nói nguyên lý về chứng chỉ nghiệp vụ khai hải quan, và chỉ cách ghi trên CV để người tuyển dụng hiểu đúng bạn làm khâu nào.

Các chức danh trong mảng xuất nhập khẩu

Bảng dưới gom những tên gọi hay gặp trong tin tuyển dụng của công ty sản xuất, thương mại và công ty giao nhận. Chức danh tiếng Anh là cách dùng phổ biến, không phải quy chuẩn.

Chức danhTiếng AnhPhần việc lớnHay gặp ở
Nhân viên xuất nhập khẩuImport export executiveLo trọn lô hàng từ hợp đồng tới khi hàng vào khoCông ty sản xuất, thương mại
Nhân viên chứng từDocumentation staffLập, kiểm bộ chứng từ: hoá đơn thương mại, phiếu đóng gói, vận đơn, chứng nhận xuất xứCả hai loại công ty
Nhân viên khai báo hải quanCustoms declarant, customs broker staffLập, truyền tờ khai, áp mã, tính thuếCông ty giao nhận, đại lý hải quan
Nhân viên hiện trườngCustoms field staff, operations staffCó mặt tại cảng, cửa khẩu để làm thủ tục kiểm hoá, nhận hàngCông ty giao nhận
Nhân viên kinh doanh giao nhậnFreight forwarding salesBán dịch vụ vận chuyển, báo giá cướcCông ty giao nhận
Nhân viên chăm sóc khách hàng logisticsCustomer service, logisticsTheo dõi lô hàng, cập nhật cho kháchCông ty giao nhận, hãng tàu

Chữ "logistics" trong tin tuyển dụng ở Việt Nam bị dùng rất rộng, có khi chỉ một nhân viên giao nhận, có khi chỉ cả một khối. Đọc phần việc trước khi đọc chức danh.

Nhân viên xuất nhập khẩu làm phần việc lớn nào

Ở công ty sản xuất nhập nguyên liệu và xuất thành phẩm, nhân viên xuất nhập khẩu là đầu mối giữa công ty với thế giới bên ngoài về một lô hàng. Họ đọc hợp đồng ngoại để biết điều kiện giao hàng theo Incoterms (bộ quy tắc thương mại quốc tế về trách nhiệm giao nhận giữa người bán và người mua), từ đó biết ai thuê tàu, ai mua bảo hiểm, rủi ro chuyển giao ở đâu.

Tiếp theo là đặt chỗ với hãng tàu hoặc công ty giao nhận, nhắc nhà cung cấp hoặc kho chuẩn bị hàng, gom chứng từ, kiểm tra chứng từ khớp với thư tín dụng hay điều kiện thanh toán, rồi phối hợp với người khai hải quan. Hàng về thì theo dõi lịch tàu, làm lệnh giao hàng, sắp xe kéo về kho, và báo cho kế toán để thanh toán.

Như vậy nhân viên xuất nhập khẩu cần biết một ít về rất nhiều thứ: hợp đồng, vận tải, bảo hiểm, thanh toán quốc tế, hải quan. Họ có thể tự khai hải quan cho hàng của chính công ty mình, nhưng nhiều công ty thuê ngoài phần này cho đại lý hải quan, khi đó nhân viên xuất nhập khẩu chỉ kiểm tra lại tờ khai trước khi đại lý truyền.

Khai báo hải quan và nguyên lý về chứng chỉ nghiệp vụ

Theo Luật Hải quan 2014, người khai hải quan có thể là chính chủ hàng, hoặc đại lý làm thủ tục hải quan được chủ hàng uỷ quyền. Khi doanh nghiệp tự khai cho hàng của chính mình, nhân viên khai không bắt buộc phải có chứng chỉ nghiệp vụ riêng theo luật hải quan. Khi khai thuê với tư cách đại lý làm thủ tục hải quan, người đứng khai thay mặt đại lý phải có chứng chỉ nghiệp vụ khai hải quan và được cơ quan hải quan cấp mã số nhân viên đại lý.

Đây là điểm khiến chức danh "nhân viên khai báo hải quan" ở công ty giao nhận khác với cùng chức danh ở công ty sản xuất. Ở đại lý hải quan, chứng chỉ là điều kiện để được đứng khai, nên tin tuyển dụng thường ghi rõ yêu cầu này. Ở công ty sản xuất, chứng chỉ là điểm cộng, giúp người làm hiểu kỹ quy trình nhưng không phải điều kiện bắt buộc.

Các văn bản hướng dẫn về điều kiện đại lý, cách thi và cấp chứng chỉ, thời hạn của mã số nhân viên đại lý đã thay đổi nhiều lần. Trước khi ghi yêu cầu vào tin tuyển dụng hay đăng ký thi, hãy tra quy định hiện hành của cơ quan hải quan. Trên CV, nếu bạn có chứng chỉ, ghi ngay dưới dòng chức danh kèm năm cấp; nếu từng được cấp mã số nhân viên đại lý, ghi rằng mình đã đứng khai với tư cách nhân viên đại lý, vì đó là thông tin người tuyển dụng ở công ty giao nhận hỏi đầu tiên.

Sơ đồ báo cáo ở hai loại công ty

Ở công ty sản xuất, phòng xuất nhập khẩu thường thuộc khối chuỗi cung ứng hoặc thuộc phòng kinh doanh, tuỳ công ty chủ yếu nhập hay chủ yếu xuất. Sơ đồ quen thuộc: Giám đốc chuỗi cung ứng → Trưởng phòng xuất nhập khẩu → Nhân viên xuất nhập khẩu, nhân viên chứng từ. Nếu công ty tự khai hải quan, nhân viên khai nằm trong phòng này.

Ở công ty giao nhận hoặc đại lý hải quan, bộ phận được tổ chức theo dịch vụ: Giám đốc vận hành → Trưởng bộ phận thủ tục hải quan → Nhân viên khai báo, nhân viên hiện trường; song song là Giám đốc kinh doanh → Nhân viên kinh doanh giao nhận và Trưởng bộ phận chứng từ → Nhân viên chứng từ. Một lô hàng của khách đi qua cả ba nhánh.

Điểm cần chú ý khi ghi chức danh: nhân viên xuất nhập khẩu ở công ty sản xuất là phía chủ hàng, còn nhân viên khai hải quan ở đại lý là phía dịch vụ. Cùng làm việc với tờ khai, nhưng trách nhiệm pháp lý và góc nhìn khác nhau. Khi chuyển từ bên này sang bên kia, CV nên nói rõ mình đã đứng ở phía nào, vì nhà tuyển dụng sẽ hỏi.

Ghi chức danh đúng trên CV và danh thiếp

Những cặp ghi sai và ghi đúng dưới đây hay gặp khi sàng lọc hồ sơ mảng xuất nhập khẩu.

Không nên ghiNên ghiLý do
Nhân viên logisticsNhân viên chứng từ xuất khẩuLogistics quá rộng, không nói khâu nào
Customs officerCustoms declarant hoặc Customs clearance staffCustoms officer là công chức hải quan
Nhân viên hải quanNhân viên khai báo hải quanDễ hiểu là người làm cho cơ quan hải quan
XNKNhân viên xuất nhập khẩuViết tắt không dùng trên danh thiếp, CV
Đại lý hải quan (cho cá nhân)Nhân viên đại lý làm thủ tục hải quanĐại lý là doanh nghiệp, không phải cá nhân

Lỗi thứ hai và thứ ba nguy hiểm hơn ta nghĩ: trên danh thiếp, chữ "Customs officer" hay "Nhân viên hải quan" làm người nhận tưởng bạn là công chức của cơ quan hải quan. Danh thiếp mẫu đúng: Phan Thị Thu — Nhân viên khai báo hải quan (Customs Declarant) — Công ty TNHH Giao nhận D. Với phía chủ hàng: Lý Văn Sơn — Nhân viên xuất nhập khẩu (Import Export Executive) — Công ty Cổ phần C.

Tự xác định bạn nên ghi chức danh nào

Bạn có đọc và theo dõi hợp đồng ngoại không? Có thì phần việc của bạn là xuất nhập khẩu theo nghĩa đầy đủ, không chỉ khai hải quan.

Bạn có tự lập và truyền tờ khai trên hệ thống không? Có thì bạn làm khai báo hải quan. Nếu bạn làm cho nhiều khách hàng khác nhau với tư cách đại lý, hãy ghi rõ có chứng chỉ nghiệp vụ và mã số nhân viên đại lý.

Phần lớn thời gian bạn ở văn phòng hay ở cảng? Ở cảng, cửa khẩu, kho ngoại quan nhiều thì bạn làm hiện trường. Đây là kinh nghiệm riêng, nên ghi riêng chứ đừng gộp vào khai báo.

Bạn có báo giá cước và có chỉ tiêu doanh số không? Có thì bạn là kinh doanh giao nhận, không phải nhân viên xuất nhập khẩu, dù công việc chạm vào cùng những chứng từ. Nhiều người làm sales giao nhận lâu năm hiểu thủ tục rất kỹ, nhưng CV vẫn nên đặt chức danh kinh doanh lên trước rồi mới kể phần hiểu biết nghiệp vụ.

Chức danh cấp quản lý trong mảng xuất nhập khẩu

Lên cấp quản lý, tên gọi càng dễ lệch vì mỗi công ty gộp phạm vi một kiểu. Bảng sau cho cách dịch thông dụng và lưu ý.

Tiếng ViệtTiếng Anh thường dùngLưu ý
Trưởng nhóm chứng từDocumentation supervisorQuản vài nhân viên chứng từ, kiểm bộ chứng từ trước khi gửi
Trưởng phòng xuất nhập khẩuImport export managerPhía chủ hàng; quản cả hợp đồng, vận tải, thủ tục
Trưởng bộ phận thủ tục hải quanCustoms clearance managerTránh ghi Customs manager trần, dễ hiểu là quản lý của cơ quan hải quan
Trưởng bộ phận vận hành giao nhậnOperations manager, freight forwardingPhía công ty dịch vụ; quản chứng từ, hiện trường, khai báo
Giám đốc logisticsLogistics director, head of logisticsThường quản cả kho, vận tải nội địa và xuất nhập khẩu

Ở công ty Mỹ, chức danh tuân thủ thương mại (trade compliance manager) là một vị trí riêng, chuyên về mã hàng, xuất xứ, kiểm soát xuất khẩu và hồ sơ ưu đãi thuế quan. Ở Việt Nam, phần việc này thường nằm trong phòng xuất nhập khẩu. Nếu bạn làm chủ yếu mảng áp mã, xuất xứ, có thể ghi Chuyên viên tuân thủ thương mại (Trade Compliance Specialist) khi ứng tuyển công ty nước ngoài, kèm giải thích ngắn bằng tiếng Việt.

Câu hỏi thường gặp

Nhân viên xuất nhập khẩu có cần chứng chỉ khai hải quan không?

Không bắt buộc nếu chỉ khai cho hàng của chính công ty mình. Chứng chỉ nghiệp vụ khai hải quan là điều kiện với người khai thay mặt đại lý làm thủ tục hải quan. Quy định chi tiết cần tra văn bản hiện hành.

Customs declarant dịch là gì?

Cách dịch tự nhiên là nhân viên khai báo hải quan hoặc người khai hải quan. Không nên dịch là cán bộ hải quan vì dễ bị hiểu là công chức của cơ quan hải quan.

Nhân viên chứng từ khác nhân viên xuất nhập khẩu thế nào?

Nhân viên chứng từ chuyên lập và kiểm bộ chứng từ của lô hàng. Nhân viên xuất nhập khẩu lo trọn lô hàng, trong đó chứng từ chỉ là một phần cùng với hợp đồng, vận tải, thanh toán và thủ tục hải quan.

Freight forwarder là chức danh hay tên công ty?

Freight forwarder trước hết là loại hình doanh nghiệp giao nhận vận tải. Người làm trong đó có chức danh cụ thể như nhân viên kinh doanh, chứng từ, hiện trường. Ghi freight forwarder làm chức danh cá nhân là không rõ nghĩa.

Làm hiện trường hải quan có cần ghi riêng trên CV không?

Nên ghi riêng vì kinh nghiệm làm việc tại cảng, cửa khẩu, kiểm hoá là thứ nhà tuyển dụng công ty giao nhận tìm. Gộp vào dòng khai báo hải quan làm mất điểm mạnh này.

Học ngành gì để làm xuất nhập khẩu?

Thường gặp là kinh tế đối ngoại, kinh doanh quốc tế, logistics và quản lý chuỗi cung ứng, ngoại thương. Ngành học giúp nhập môn, còn chức danh và cấp bậc phụ thuộc vào số lô hàng và loại hình đã làm thật.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138