Thủ kho là người được giao giữ hàng trong một kho và chịu trách nhiệm về số lượng, tình trạng của hàng đó: hàng vào phải có chứng từ, hàng ra phải có lệnh, cuối kỳ kiểm kê phải khớp sổ. Nhân viên kho là người làm các việc thao tác trong kho như nhận hàng, xếp hàng, soạn hàng, đóng gói, bốc xếp, và thường không đứng tên chịu trách nhiệm về số tồn.
Ở kho nhỏ, một người vừa là thủ kho vừa là nhân viên kho. Ở trung tâm phân phối lớn, giữa hai chức danh này có thêm tổ trưởng kho, giám sát kho, trưởng kho, quản lý kho. Bài này giải nghĩa từng chức danh, chỉ ra điểm khác nhau quan trọng nhất là trách nhiệm vật chất, và gợi ý cách ghi trên hợp đồng, CV, danh thiếp sao cho đúng với phần việc bạn đang giữ.
Thủ kho và nhân viên kho: bảng so sánh nhanh
Hai chức danh làm việc cạnh nhau cả ngày nhưng khác nhau ở thứ người đó ký và thứ người đó phải bồi hoàn khi có sai lệch.
| Tiêu chí | Thủ kho | Nhân viên kho |
|---|---|---|
| Chịu trách nhiệm về | Số lượng và tình trạng hàng trong kho được giao | Thao tác đúng quy trình trong ca |
| Ký giấy tờ gì | Phiếu nhập, phiếu xuất, biên bản giao nhận, biên bản kiểm kê | Thường chỉ ký xác nhận đã soạn, đã đóng gói |
| Khi lệch tồn kho | Giải trình đầu tiên, có thể phải bồi thường theo thoả thuận | Giải trình phần thao tác của mình |
| Giữ chìa khoá, quyền vào kho | Có, thường là người mở và đóng kho | Theo ca, theo phân quyền |
| Tiếng Anh hay dùng | Storekeeper, warehouse keeper | Warehouse staff, warehouse operator, warehouse associate |
Điểm mấu chốt là dòng đầu. Thủ kho "giữ" hàng theo nghĩa pháp lý của công ty: tài sản được giao cho người đó quản lý. Nhân viên kho "làm" với hàng nhưng không nhận giao tài sản. Một người đi soạn hàng giỏi đến mấy, nếu không ký biên bản nhận bàn giao kho, vẫn chưa phải thủ kho.
Trách nhiệm vật chất: chỗ khác nhau thật sự
Khi nhận chức danh thủ kho, bạn thường ký một biên bản bàn giao kho, kèm danh sách hàng tồn tại thời điểm nhận. Nhiều công ty còn ký thêm một bản cam kết trách nhiệm vật chất. Từ thời điểm đó, nếu kiểm kê phát hiện thiếu hàng mà không giải trình được bằng chứng từ, thủ kho là người đầu tiên bị hỏi.
Bộ luật Lao động 2019 có quy định nguyên tắc về bồi thường thiệt hại khi người lao động làm mất tài sản được giao. Mức bồi thường, cách tính và thủ tục xử lý cụ thể phụ thuộc vào lỗi, mức thiệt hại, nội quy lao động và thoả thuận giữa hai bên, nên không có một con số chung cho mọi thủ kho. Khi được mời làm thủ kho, hãy đọc kỹ nội quy và bản cam kết trước khi ký.
Nhân viên kho cũng có thể phải bồi thường nếu làm hỏng hàng do lỗi của mình, nhưng phạm vi hẹp hơn nhiều: chỉ phần việc cụ thể, chứ không phải toàn bộ số tồn. Vì vậy khi một công ty giao cho bạn chìa khoá kho, quyền ký phiếu xuất và yêu cầu ký biên bản kiểm kê, nhưng hợp đồng vẫn ghi "nhân viên kho", đó là chỗ nên hỏi lại để chức danh khớp với trách nhiệm thật.
Các chức danh trong một trung tâm kho lớn
Kho thương mại điện tử, kho phân phối của nhà sản xuất hay kho cho thuê đều có nhiều tầng. Bảng dưới xếp từ dưới lên.
| Chức danh | Tiếng Anh | Phần việc lớn |
|---|---|---|
| Nhân viên bốc xếp | Loader, warehouse helper | Bốc dỡ hàng lên xuống xe, xếp pallet |
| Nhân viên soạn hàng, đóng gói | Picker, packer | Lấy hàng theo đơn, kiểm đếm, đóng thùng |
| Lái xe nâng | Forklift operator, forklift driver | Vận hành xe nâng, xếp hàng lên giá cao |
| Thủ kho | Storekeeper, inventory keeper | Giữ hàng, ký chứng từ nhập xuất, kiểm kê |
| Nhân viên kiểm soát tồn kho | Inventory controller | Đối chiếu tồn trên hệ thống và thực tế, kiểm kê xoay vòng |
| Tổ trưởng, giám sát kho | Warehouse team leader, warehouse supervisor | Phân ca, giao việc, giữ năng suất và an toàn trong ca |
| Trưởng kho, quản lý kho | Warehouse manager | Toàn bộ một kho: người, chi phí, tồn kho, hệ thống |
| Giám đốc kho vận | Logistics manager, head of warehousing | Nhiều kho, mạng lưới phân phối |
Ở kho lớn, chức danh thủ kho đôi khi biến mất, vì trách nhiệm số tồn được chia cho nhân viên kiểm soát tồn kho và quản lý kho, còn hàng được quản bằng phần mềm theo từng vị trí giá. Ở kho nhà máy cỡ vừa, thủ kho vẫn là chức danh trung tâm.
Lái xe nâng và các vị trí cần huấn luyện riêng
Xe nâng thuộc nhóm thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động. Theo nguyên lý của Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015, người vận hành thiết bị nhóm này phải được huấn luyện an toàn riêng và có giấy chứng nhận còn hiệu lực trước khi được giao vận hành. Nếu xe nâng chạy ra đường giao thông công cộng, còn có yêu cầu riêng theo quy định về giao thông đường bộ. Chi tiết loại giấy tờ và thời hạn thay đổi theo từng lần sửa văn bản, nên hãy tra quy định hiện hành.
Hệ quả cho chức danh: một nhân viên kho đôi khi lái xe nâng giúp không có nghĩa là được ghi Lái xe nâng trên CV, và ngược lại, nhà tuyển dụng thấy dòng Forklift Operator sẽ hỏi ngay giấy chứng nhận. Nếu bạn có giấy, ghi ngay cạnh chức danh. Nếu chưa có, ghi Nhân viên kho (có kinh nghiệm hỗ trợ vận hành xe nâng tay) trung thực hơn.
Các vị trí khác trong kho có thể cần huấn luyện riêng là người làm việc với hoá chất, hàng nguy hiểm, kho lạnh âm sâu. Thủ kho của kho hoá chất, kho dược thường có thêm yêu cầu chuyên môn của ngành, không giống thủ kho kho hàng tiêu dùng.
Tự hỏi để chọn chức danh đúng trên CV
Bạn có ký biên bản nhận bàn giao kho không? Có thì bạn đang giữ vai trò thủ kho, dù hợp đồng ghi khác. Nên ghi trên CV kèm phạm vi: Thủ kho nguyên vật liệu, khoảng ba trăm mã hàng.
Bạn có quyền từ chối xuất hàng khi thiếu chứng từ không? Quyền từ chối là dấu hiệu của thủ kho. Nhân viên kho thường chỉ báo lên chứ không tự từ chối.
Cuối tháng ai ký biên bản kiểm kê? Người ký với tư cách người giữ kho là thủ kho. Người ký với tư cách người đếm là nhân viên kiểm kê.
Bạn có quản ai không? Nếu bạn phân ca và giao việc cho ba bốn nhân viên kho, phần việc của bạn đã có chất tổ trưởng hoặc giám sát. Ghi Thủ kho kiêm tổ trưởng kho chứ đừng tự đổi thành quản lý kho.
Kho của bạn dùng phần mềm quản lý kho không? Nếu có, ghi tên loại hệ thống (quản lý kho, hoạch định nguồn lực doanh nghiệp) không cần tên thương hiệu. Nhà tuyển dụng kho lớn rất quan tâm dòng này.
Mẫu ghi chức danh kho trên danh thiếp và hợp đồng
Thủ kho ít khi dùng danh thiếp, nhưng khi làm việc với nhà cung cấp và nhà vận chuyển thì danh thiếp giúp tài xế, người giao hàng biết đưa chứng từ cho ai. Mẫu gọn: Bùi Thị Lan — Thủ kho thành phẩm (Finished Goods Storekeeper) — Nhà máy số 1, Công ty TNHH B.
Với quản lý kho: Hoàng Đức Minh — Trưởng kho (Warehouse Manager) — Trung tâm phân phối phía Nam, Công ty Cổ phần C. Ghi tên kho hoặc tên trung tâm giúp phân biệt bạn với trưởng kho ở cơ sở khác trong cùng công ty.
Trên hợp đồng lao động, chức danh thủ kho nên đi kèm tên kho được giao, ví dụ Thủ kho vật tư, phụ tùng, và nên có văn bản giao nhiệm vụ kèm theo. Khi chuyển từ kho này sang kho khác, cần một biên bản bàn giao mới, không chỉ một tin nhắn từ cấp trên. Đây vừa là chuyện chức danh, vừa là bảo vệ chính bạn khi kiểm kê lệch.
Không nên ghi Kho trần trên CV hay chữ ký email, cũng không nên dùng Warehouse như một chức danh. Đó là tên bộ phận, không phải tên vị trí.
Kho đứng ở đâu trong sơ đồ và vì sao thủ kho không kiêm kế toán kho
Kho có thể nằm dưới ba khối khác nhau. Ở nhà máy truyền thống, kho nguyên vật liệu và kho thành phẩm thường thuộc giám đốc nhà máy: Giám đốc nhà máy → Trưởng bộ phận kho → Thủ kho nguyên vật liệu, thủ kho thành phẩm → Nhân viên kho. Ở công ty có khối chuỗi cung ứng, kho nằm chung với kế hoạch, mua hàng, vận tải: Giám đốc chuỗi cung ứng → Quản lý kho vận → Giám sát kho → Thủ kho, nhân viên kho. Ở doanh nghiệp thương mại nhỏ, có khi thủ kho báo cáo thẳng cho kế toán trưởng hoặc chủ doanh nghiệp.
Dù nằm ở đâu, có một nguyên tắc kiểm soát nội bộ mà công ty nào cũng giữ: người giữ hàng không ghi sổ giá trị hàng. Thủ kho ghi thẻ kho theo số lượng, kế toán kho ghi sổ theo số lượng và giá trị, cuối kỳ hai bên đối chiếu. Nếu một người làm cả hai, hàng có thể mất mà sổ vẫn khớp. Luật Kế toán 2015 cũng theo đúng tinh thần này: người đang làm thủ kho, thủ quỹ không được bố trí làm kế toán trong cùng đơn vị, trừ một số loại hình rất nhỏ. Khi cần chắc chắn cho trường hợp của mình, hãy tra văn bản hiện hành.
Hệ quả cho cách ghi: nếu bạn từng làm "thủ kho kiêm kế toán kho" ở doanh nghiệp nhỏ, hãy ghi thật, vì đó là kinh nghiệm có thật. Nhưng khi ứng tuyển vào công ty lớn, nên chọn một hướng để nhấn: hoặc kể kinh nghiệm giữ hàng, kiểm kê, chứng từ nhập xuất; hoặc kể kinh nghiệm hạch toán, đối chiếu, giá vốn. Gộp cả hai vào một dòng khiến người đọc phân vân bạn thuộc phòng nào.
Câu hỏi thường gặp
Thủ kho tiếng Anh là gì?
Cách dịch phổ biến là storekeeper hoặc warehouse keeper. Ở kho có hệ thống hiện đại, phần trách nhiệm số tồn có khi thuộc chức danh inventory controller. Không nên dịch thủ kho thành warehouse manager vì đó là cấp quản lý cả kho.
Thủ kho có phải là kế toán kho không?
Không phải. Thủ kho giữ hàng thật và chứng từ nhập xuất tại kho. Kế toán kho thuộc phòng kế toán, ghi sổ giá trị hàng tồn và đối chiếu với thủ kho. Hai người kiểm tra chéo nhau nên không nên để một người kiêm.
Nhân viên kho có phải ký cam kết trách nhiệm vật chất không?
Thường là không, vì nhân viên kho không nhận bàn giao tài sản. Nếu công ty yêu cầu nhân viên kho ký cam kết cho toàn bộ số tồn, nên hỏi lại phạm vi và cân nhắc đề nghị đổi chức danh cho đúng.
Giám sát kho và trưởng kho khác nhau thế nào?
Giám sát kho quản một ca hoặc một khu trong kho, lo người và năng suất hằng ngày. Trưởng kho quản cả kho, gồm chi phí, tồn kho, hệ thống và quan hệ với các phòng khác. Kho nhỏ thường gộp hai vai trò này.
Làm thủ kho có cần bằng cấp gì không?
Phần lớn doanh nghiệp không đòi bằng cấp riêng cho thủ kho, mà ưu tiên kinh nghiệm, tính cẩn thận và khả năng dùng phần mềm. Kho hoá chất, dược phẩm hay hàng nguy hiểm có thể có yêu cầu chuyên môn theo quy định của ngành.
Có nên ghi thủ kho kiêm nhân viên kho trên CV không?
Không cần, vì thủ kho ở kho nhỏ vốn làm luôn việc thao tác. Nên ghi chức danh thủ kho rồi mô tả quy mô kho, số mã hàng, có quản ai không. Chi tiết đó nói lên nhiều hơn chữ kiêm.