CMO là viết tắt của chief marketing officer, tức giám đốc marketing ở cấp ban điều hành: người chịu trách nhiệm cho việc khách hàng biết đến, hiểu và chọn thương hiệu của công ty, báo cáo trực tiếp cho CEO. Khác với trưởng phòng marketing, CMO ngồi trong cuộc họp ban điều hành, có tiếng nói về giá, sản phẩm mới, kênh phân phối, chứ không chỉ chạy chiến dịch quảng cáo.
Chữ CMO hay bị nhầm với giám đốc kinh doanh, vì ở nhiều công ty Việt hai mảng dồn chung vào một người. Ngoài ra còn CCO, CSO, CRO, CGO, mỗi chữ một nghĩa và có chữ mang hai nghĩa. Bài này dựng ranh giới các chữ ấy, cách ghi trên danh thiếp, và một bảng giúp bạn đọc đúng tin tuyển dụng có chữ "giám đốc marketing".
CMO và các chữ "chief" gần nó
Nhóm chữ dưới đây thường xuất hiện cùng nhau trên sơ đồ khối thương mại. Nghĩa trong cột hai là nghĩa phổ biến nhất, mỗi công ty có thể dùng khác.
| Chữ | Viết đầy đủ | Lo phần chính | Tiếng Việt nên dùng |
|---|---|---|---|
| CMO | Chief Marketing Officer | Thương hiệu, nghiên cứu khách hàng, truyền thông, có khi cả sản phẩm và giá | Giám đốc marketing |
| CSO | Chief Sales Officer | Đội bán hàng, doanh số, kênh phân phối | Giám đốc kinh doanh |
| CSO | Chief Strategy Officer | Chiến lược, mua bán sáp nhập, kế hoạch dài hạn | Giám đốc chiến lược |
| CCO | Chief Commercial Officer | Gộp bán hàng, marketing, giá, có khi cả chăm sóc khách | Giám đốc thương mại, giám đốc khối thương mại |
| CCO | Chief Communications Officer | Báo chí, truyền thông nội bộ, xử lý khủng hoảng | Giám đốc truyền thông |
| CRO | Chief Revenue Officer | Toàn bộ dòng doanh thu: bán mới, gia hạn, bán thêm | Giám đốc doanh thu |
| CGO | Chief Growth Officer | Tăng trưởng khách hàng, thường ở công ty công nghệ | Giám đốc tăng trưởng |
CSO và CCO là hai chữ hai nghĩa. Khi đọc thấy chúng trên hồ sơ đối tác, kiểm tra người đó lo mảng nào trước khi dịch. Khi tự đặt chức danh cho mình, tránh chữ có hai nghĩa nếu được, hoặc viết đầy đủ ở lần đầu trong mọi văn bản.
CMO và giám đốc kinh doanh: chung một người hay tách
Ở nhiều công ty Việt, nhất là công ty phân phối và bán buôn, marketing từng là một phòng nhỏ dưới giám đốc kinh doanh, lo in ấn, hội chợ, quà tặng đại lý. Người đứng đầu khối được gọi là giám đốc kinh doanh, đôi khi kèm "và marketing". Ở mô hình này chưa có CMO thật sự, và cũng chưa cần.
Ở công ty hàng tiêu dùng, bán lẻ, dịch vụ cho người tiêu dùng cuối, marketing quyết định khách có bước vào cửa hàng hay không, nên CMO ngồi ngang giám đốc kinh doanh, cùng báo cáo CEO. Hai người hay va nhau ở ba chỗ: ngân sách khuyến mãi tính vào ai, giá bán lẻ do ai quyết, và doanh số kém là do sản phẩm không hấp dẫn hay do đội bán không đủ sức. Công ty nào cũng nên viết rõ ba chỗ đó trong quy chế.
Ở công ty công nghệ bán dịch vụ thuê bao, người ta hay gộp lại dưới một CRO hoặc CCO: marketing kéo khách thử, bán hàng chốt hợp đồng, chăm sóc khách giữ khách gia hạn. CMO lúc ấy có thể báo cáo cho CRO thay vì CEO. Vì vậy cùng chữ CMO, ở công ty này bạn ngồi ban điều hành, ở công ty kia bạn cách CEO thêm một tầng; hỏi kỹ trước khi nhận việc.
CMO đứng ở đâu: ba sơ đồ viết bằng chữ
Mũi tên chỉ chiều báo cáo lên trên. Tên người và công ty là giả định.
- Công ty hàng tiêu dùng B: trưởng nhãn hàng (brand manager) → giám đốc nhóm nhãn hàng → CMO (chị Vy) → CEO. Giám đốc kinh doanh đứng ngang chị Vy, cùng báo cáo CEO.
- Công ty phân phối thiết bị: nhân viên marketing → trưởng phòng marketing → giám đốc kinh doanh → tổng giám đốc. Không có CMO; người đứng đầu marketing ghi "Trưởng phòng marketing" hoặc "Marketing Manager".
- Công ty phần mềm bán thuê bao: trưởng nhóm nội dung, trưởng nhóm quảng cáo trả phí → CMO → CRO → CEO. Ở đây CMO thực chất là giám đốc khối marketing dưới khối doanh thu.
- Chi nhánh tập đoàn nước ngoài: marketing manager Việt Nam → marketing director khu vực Đông Nam Á → CMO tập đoàn. Người đứng đầu marketing ở Việt Nam không phải CMO, dù trong công ty ai cũng gọi là "sếp marketing".
Nếu bạn soạn sơ đồ và muốn đặt chữ CMO, kiểm tra hai điều: người đó có báo cáo thẳng CEO không, và có tiếng nói trong những quyết định ngoài quảng cáo như giá, danh mục sản phẩm không. Thiếu một trong hai, "giám đốc marketing" hoặc "trưởng khối marketing" sát với vị trí thật hơn.
Một chi tiết hay bị bỏ qua khi vẽ sơ đồ: bộ phận chăm sóc khách hàng nằm dưới ai. Ở công ty coi trải nghiệm khách là phần của thương hiệu, bộ phận này báo cáo cho CMO; ở công ty coi nó là phần của bán hàng, nó nằm dưới giám đốc kinh doanh. Không có cách nào đúng tuyệt đối, chỉ cần chọn rõ và ghi lên sơ đồ để khách phàn nàn không bị chuyền qua lại giữa hai khối.
Phần việc lớn của một CMO, nói ngắn
Hiểu khách hàng trước mọi người khác. Ai đang mua, vì sao mua, vì sao bỏ sang đối thủ. CMO chịu trách nhiệm cho công ty có câu trả lời dựa trên dữ liệu và khảo sát, không dựa trên cảm giác của ban điều hành.
Giữ thương hiệu nhất quán. Mọi điểm chạm từ quảng cáo, bao bì, cửa hàng đến tin nhắn chăm sóc khách phải nói cùng một giọng. Khi một khối muốn làm khác để đạt doanh số ngắn hạn, CMO là người lên tiếng.
Phân bổ ngân sách marketing. Bao nhiêu cho quảng cáo, bao nhiêu cho khuyến mãi tại điểm bán, bao nhiêu cho nghiên cứu. Ví dụ quý này chuyển hai mươi phần trăm ngân sách từ quảng cáo truyền hình sang kênh số vì nhóm khách trẻ đã đổi thói quen.
Ngồi trong các quyết định thương mại lớn. Ra sản phẩm mới, đổi giá, mở kênh bán mới. Một CMO chỉ được mời họp khi cần làm chiến dịch thì thực chất chưa phải CMO. Bộ chỉ tiêu cụ thể của từng vị trí marketing thuộc bản mô tả công việc, không phải phần nghĩa chức danh.
Ghi CMO và chức danh marketing trên danh thiếp, CV
Mấy cách ghi hay gặp, tên đã đổi.
| Tình huống | Ghi chưa ổn | Ghi nên dùng |
|---|---|---|
| Trưởng phòng marketing công ty ba mươi người, báo cáo giám đốc kinh doanh | CMO | Trưởng phòng marketing / Marketing Manager |
| Giám đốc marketing báo cáo CEO, trong ban điều hành | Marketing Director & CMO | Mặt Việt Giám đốc marketing, mặt Anh Chief Marketing Officer |
| Người lo cả bán hàng và marketing | CMO & CSO | Giám đốc kinh doanh và marketing / Sales and Marketing Director hoặc Chief Commercial Officer |
| Dòng CV của marketing manager một nước trong tập đoàn | CMO Vietnam | Marketing Manager, Vietnam kèm quy mô ngân sách và đội |
| Giám đốc truyền thông lo báo chí | CMO | Giám đốc truyền thông / Communications Director |
Trong ngành marketing, chức danh thổi phồng phổ biến hơn nhiều ngành khác, nên nhà tuyển dụng có kinh nghiệm hay bỏ qua chữ trên danh thiếp và hỏi thẳng: bạn quản bao nhiêu người, ngân sách năm khoảng bao nhiêu, báo cáo cho ai. Ghi đúng từ đầu thì câu trả lời của bạn khớp với hồ sơ.
Đọc tin tuyển dụng "giám đốc marketing": bốn bước
Chữ "giám đốc marketing" trên tin tuyển dụng có thể là CMO thật, cũng có thể là trưởng phòng được gọi to lên. Đọc theo thứ tự sau:
- Tìm dòng "báo cáo cho". Nếu là CEO hoặc tổng giám đốc, có khả năng là ghế ban điều hành. Nếu là giám đốc kinh doanh hay giám đốc khối, đây là vị trí cấp trung.
- Tìm số người quản lý. Dưới năm người thường là vai trưởng phòng; trên mười lăm người chia nhiều nhóm mới gần với ghế CMO.
- Xem có nhắc tới giá, sản phẩm, kênh phân phối không. Nếu mô tả chỉ có chạy quảng cáo, nội dung, sự kiện, vai thật nghiêng về thực thi.
- Hỏi trong buổi phỏng vấn ai quyết ngân sách marketing năm. Nếu bạn chỉ đề xuất còn người khác duyệt từng khoản, ghi chức danh trong hợp đồng cho đúng phạm vi đó.
Ở chiều ngược lại, nếu bạn là nhà tuyển dụng, ghi chức danh sát với vị trí sẽ kéo đúng người. Tin ghi "CMO" cho vai trưởng phòng thường nhận hồ sơ từ người kỳ vọng ngồi ban điều hành, phỏng vấn xong hai bên đều mất thời gian.
Lỗi hay gặp với chữ CMO và cách sửa
Đặt CMO cho người chỉ chạy quảng cáo. Một người giỏi chạy quảng cáo trả phí, quản ba nhân viên, được gọi là CMO để giữ chân. Khi công ty tuyển giám đốc marketing thật, người này hoặc bị đặt xuống dưới, hoặc nghỉ. Sửa: đặt chức danh theo phạm vi, ví dụ "Trưởng bộ phận marketing số", và giữ chân bằng thứ khác.
Dịch "giám đốc tiếp thị" và "giám đốc marketing" thành hai chức danh. Hai chữ tiếng Việt cùng nghĩa, nhưng có công ty dùng cả hai trên hai văn bản khác nhau, khiến đối tác tưởng có hai người. Chọn một chữ trong bảng chức danh của công ty và dùng thống nhất.
Ghi CMO trên hợp đồng lao động. Hợp đồng lao động và quyết định bổ nhiệm nên ghi tiếng Việt đầy đủ: "Giám đốc marketing". Nếu muốn dùng chữ CMO trên danh thiếp, ghi trong ngoặc ở quyết định: "Giám đốc marketing (Chief Marketing Officer – CMO)".
Ghi "Head of Marketing" và "CMO" cho cùng một người. Ở công ty công nghệ, head of marketing thường là bậc dưới CMO hoặc là người đứng đầu marketing khi công ty chưa có ghế "chief". Dùng cả hai cùng lúc làm người đọc không biết bậc nào là thật. Chọn một chữ theo vị trí thật: báo cáo CEO và ngồi ban điều hành thì CMO, còn lại là head of marketing.
Câu hỏi thường gặp
CMO viết tắt của từ gì?
CMO viết tắt của chief marketing officer, tức giám đốc marketing cấp ban điều hành. Trong văn bản tiếng Việt nên ghi "giám đốc marketing (CMO)" ở lần đầu, sau đó dùng chữ viết tắt để người đọc không quen thuật ngữ vẫn theo được.
CMO và marketing director có khác nhau không?
Ở công ty vừa, hai chữ thường chỉ cùng một người. Ở tập đoàn, marketing director có thể là giám đốc marketing một nhóm nhãn hàng hay một nước, báo cáo lên CMO. Xem sơ đồ báo cáo mới phân biệt được.
CMO có phải quản lý bán hàng không?
Thông thường là không. Bán hàng thuộc giám đốc kinh doanh hoặc CSO. Một số công ty gộp hai mảng dưới một người và gọi là giám đốc thương mại hay CCO; khi đó chữ CMO không đủ diễn tả phạm vi.
Công ty nhỏ có nên đặt chức danh CMO không?
Nếu người đứng đầu marketing không báo cáo thẳng giám đốc và không tham gia quyết định giá, sản phẩm, thì chưa nên. Ghi trưởng phòng marketing hoặc marketing manager vừa đúng, vừa tránh khó xử khi sau này tuyển một CMO thật.
CCO là giám đốc thương mại hay giám đốc truyền thông?
Cả hai đều được dùng. Chief commercial officer là giám đốc thương mại, lo doanh thu, bán hàng, marketing; chief communications officer là giám đốc truyền thông, lo báo chí và hình ảnh. Đọc phần mô tả công việc để biết công ty đang dùng nghĩa nào.
Trưởng nhãn hàng có phải là CMO không?
Không. Trưởng nhãn hàng (brand manager) lo một nhãn hoặc một nhóm sản phẩm, thường báo cáo cho giám đốc nhóm nhãn hàng hoặc CMO. Đây là vị trí quản lý cấp trung trong khối marketing, không phải ghế ban điều hành.