"Kiêm" là giữ chính thức thêm một chức vụ, "quyền" là được thực hiện thẩm quyền của cấp trưởng khi chưa có người được bổ nhiệm, "phụ trách" là được giao trông coi một đơn vị hoặc mảng việc trong phạm vi nhất định, thường có thời hạn. Ba chữ nhìn na ná nhưng nói ba mức thẩm quyền khác nhau, và người ngoài đọc danh thiếp, chữ ký email hay phần ký hợp đồng sẽ suy ra bạn được quyết đến đâu từ đúng chữ đó.
Bài này đặt các chữ đó cạnh nhau trong một bảng, nói từng chữ dùng khi nào, tương đương tiếng Anh ra sao (acting, interim, in charge, concurrently), ghi thế nào trên từng loại giấy, và đưa ra mấy câu hỏi để bạn tự xác định mình nên ghi chữ nào. Chi tiết về cách ký văn bản hành chính khi được giao quyền là chuyện của thể thức văn bản, không bàn sâu ở đây.
Bốn chữ, bốn mức thẩm quyền
Đặt cạnh nhau sẽ thấy khác biệt nằm ở ba điểm: có chính thức không, thẩm quyền rộng đến đâu, và kéo dài bao lâu.
| Cách ghi | Nghĩa | Thẩm quyền | Thời hạn | Tiếng Anh hay dùng |
|---|---|---|---|---|
| Phó Giám đốc kiêm Trưởng phòng Kinh doanh | Giữ chính thức cả hai chức vụ | Đầy đủ ở cả hai chức vụ | Theo quyết định, thường như chức vụ chính | Deputy Director and Head of Sales; ... concurrently Head of Sales |
| Quyền Trưởng phòng Kế toán | Thực hiện thẩm quyền cấp trưởng khi vị trí trống | Gần như cấp trưởng, trừ giới hạn ghi trong quyết định | Đến khi có người được bổ nhiệm | Acting Head of Accounting |
| Phó phòng, phụ trách Phòng Kế toán | Được giao trông coi đơn vị hoặc mảng việc | Trong phạm vi được giao, thường hẹp hơn quyền | Có thời hạn hoặc theo sự việc | Deputy Head, in charge of Accounting; Officer-in-Charge |
| Giám đốc tạm thời (người được đưa vào giữ chức) | Giữ chức trong giai đoạn chuyển tiếp | Như chức vụ, có thể giới hạn | Đến khi có người chính thức | Interim Director |
Nếu quyết định của công ty dùng chữ khác (ví dụ "tạm thời điều hành"), ghi theo đúng chữ trong quyết định. Bảng trên là cách hiểu phổ biến, không phải quy định bắt buộc cho mọi doanh nghiệp; điều lệ và quy chế nội bộ của từng nơi có thể định nghĩa khác.
"Kiêm": hai chức vụ chính thức trên một người
Kiêm nhiệm là khi một người được bổ nhiệm chính thức giữ thêm một chức vụ ngoài chức vụ chính. Anh Phong là Phó Giám đốc, được bổ nhiệm thêm Trưởng phòng Kinh doanh; anh ghi "Phó Giám đốc kiêm Trưởng phòng Kinh doanh". Chức vụ chính đứng trước, chức vụ kiêm đứng sau chữ "kiêm".
Kiêm không phải lúc nào cũng được phép. Luật Kế toán 2015 có quy định về những người không được làm kế toán hoặc không được kiêm một số việc (ví dụ người quản lý, điều hành kiêm làm kế toán, thủ kho, thủ quỹ), với ngoại lệ cho một số loại doanh nghiệp nhỏ. Trước khi ghi "Giám đốc kiêm Kế toán trưởng" hay "Kế toán kiêm Thủ quỹ", hãy tra quy định hiện hành và quy chế kiểm soát nội bộ của công ty; nhiều nơi tự đặt nguyên tắc bất kiêm nhiệm chặt hơn luật.
Trên danh thiếp, kiêm hai chức là tối đa nên in. Kiêm ba chức thì chọn hai chức người nhận cần biết. Trong tiếng Anh, cách tự nhiên nhất là nối bằng "and": Deputy Director and Head of Sales. Chữ "concurrently" dùng trong văn bản trang trọng, ít gặp trên danh thiếp.
"Quyền": làm thay cấp trưởng khi vị trí đang trống
Quyền cấp trưởng thường được giao khi trưởng phòng nghỉ việc, chuyển công tác hoặc chưa tìm được người, và công ty chưa muốn bổ nhiệm chính thức ngay. Người được giao quyền thực hiện công việc và thẩm quyền của cấp trưởng, trừ những gì quyết định giới hạn. Ví dụ giả định: chị Hoa, Phó phòng Kế toán, được giao "Quyền Trưởng phòng Kế toán" kể từ ngày trưởng phòng cũ nghỉ, cho đến khi có trưởng phòng mới.
Ghi đầy đủ: "Quyền Trưởng phòng Kế toán". Kiểu viết tắt "Q. Trưởng phòng" hay gặp trong văn bản nội bộ, nhưng trên danh thiếp, chữ ký email và hợp đồng với đối tác nên viết đủ chữ "Quyền", vì người ngoài có thể không hiểu "Q." là gì. Không viết "Trưởng phòng (quyền)" hay chỉ ghi "Trưởng phòng" cho gọn; bỏ chữ "Quyền" là tự nâng mình lên chức vụ chưa được bổ nhiệm.
Tiếng Anh dùng "Acting": Acting Head of Accounting, Acting General Director. Acting nói rõ đây là người đang làm thay, thường đã ở trong tổ chức. Khi bàn giao cho trưởng phòng mới, chị Hoa trở về chữ ký "Phó phòng Kế toán" ngay ngày quyết định bổ nhiệm người mới có hiệu lực.
"Phụ trách": trông coi trong phạm vi được giao
"Phụ trách" có hai cách dùng. Cách thứ nhất là phân công thường xuyên: "Phó Giám đốc phụ trách sản xuất", nghĩa là trong ban giám đốc, người này lo mảng sản xuất. Đây không phải chức danh tạm thời; nó cho người ngoài biết nên tìm ai cho mảng nào. Cách thứ hai là giao tạm: "Chuyên viên, phụ trách Phòng Kế toán trong thời gian trưởng phòng nghỉ thai sản". Cách này có thời hạn và phạm vi hẹp.
Với cách thứ hai, thẩm quyền thường hẹp hơn quyền cấp trưởng: người phụ trách điều hành việc hằng ngày, nhưng những việc lớn như ký hợp đồng trên một mức giá trị, quyết định nhân sự, vẫn chờ cấp trên hoặc trưởng phòng khi trở lại. Quyết định giao phụ trách nên nói rõ được ký những gì; nếu không nói, người phụ trách nên hỏi trước khi ký.
Cách ghi: giữ chức danh chính của mình, thêm phần phụ trách sau dấu phẩy. Lê Văn Hùng — Chuyên viên Thuế, phụ trách Phòng Kế toán. Tiếng Anh: Tax Specialist, in charge of the Accounting Department; trong tổ chức quốc tế hay gặp "Officer-in-Charge" (viết tắt OIC) cho người được giao trông coi tạm một văn phòng.
Acting và interim: hai chữ "tạm" trong tiếng Anh
Hai chữ này hay bị dịch chung là "tạm thời", nhưng người đọc tiếng Anh hiểu khác nhau. Acting là người đang giữ một chức khác trong tổ chức, được giao làm thay vị trí trống; khi có người chính thức, họ quay về chức cũ. Interim là người được bổ nhiệm vào chính vị trí đó trong một giai đoạn chuyển tiếp, có khi thuê từ bên ngoài, có khi là người trong công ty; họ không "làm thay" ai mà giữ chức trong khoảng thời gian định trước.
Ví dụ giả định: Công ty Cổ phần M cho giám đốc tài chính nghỉ, chưa tìm được người. Phương án một: Kế toán trưởng làm thay, ghi "Acting CFO", tiếng Việt "Quyền Giám đốc Tài chính". Phương án hai: thuê một người có kinh nghiệm làm sáu tháng trong lúc tuyển, ghi "Interim CFO", tiếng Việt "Giám đốc Tài chính tạm thời" hoặc "Giám đốc Tài chính (giai đoạn chuyển tiếp)".
Khi dịch ngược từ tiếng Anh, đừng dịch Interim thành "Quyền", vì người được thuê theo dạng interim không phải đang làm thay từ một chức vụ khác. Và đừng ghi Acting cho người được giao phụ trách hẹp; "in charge of" sát hơn.
Ghi trên từng loại giấy
Cùng một tình trạng "đang làm thay" nhưng mỗi loại giấy có cách ghi phù hợp. Ví dụ dưới đây theo trường hợp chị Hoa, Phó phòng Kế toán, được giao quyền trưởng phòng:
| Loại giấy | Cách ghi | Lưu ý |
|---|---|---|
| Danh thiếp | Quyền Trưởng phòng Kế toán / Acting Head of Accounting | In số lượng ít, hết quyền thì thôi dùng |
| Chữ ký email | Vũ Thị Hoa, Quyền Trưởng phòng Kế toán | Đổi lại trong ngày có trưởng phòng mới |
| Phần ký hợp đồng, biên bản | Ghi chức danh như quyết định, kèm số quyết định giao quyền nếu đối tác yêu cầu | Kiểm tra giới hạn ký trong quyết định |
| Thư gửi ngân hàng | Theo mẫu chữ ký đã đăng ký; cần đăng ký bổ sung nếu thay người ký | Hỏi ngân hàng trước, không tự ký thay |
| Danh bạ nội bộ | Phó phòng Kế toán, giữ quyền Trưởng phòng | Giữ cả chức chính để người trong công ty hiểu |
| Hồ sơ kinh nghiệm về sau | Quyền Trưởng phòng Kế toán, kèm khoảng thời gian | Không ghi thành Trưởng phòng |
Điểm chung: không chỗ nào được bỏ chữ "Quyền". Danh bạ nội bộ là ngoại lệ duy nhất nên giữ chức chính đứng trước, vì người trong công ty cần biết chị Hoa vẫn là phó phòng và sẽ trở lại vị trí đó.
Câu hỏi để tự xác định mình nên ghi chữ nào
Nếu bạn vừa được giao thêm việc và không chắc nên ghi "kiêm", "quyền" hay "phụ trách", trả lời lần lượt các câu sau dựa vào giấy tờ, không dựa vào lời nói:
- Có quyết định bằng văn bản không? Nếu chỉ là lời dặn hoặc tin nhắn, chưa ghi chữ nào cả; xin quyết định trước.
- Quyết định dùng động từ gì: "bổ nhiệm... kiêm nhiệm", "giao quyền", hay "giao phụ trách"? Ghi theo đúng động từ đó.
- Vị trí kia đang trống hay người giữ chức chỉ vắng tạm? Trống thường là quyền; vắng tạm thường là phụ trách.
- Có thời hạn không? Có ngày kết thúc thì đó là việc tạm; danh thiếp in ít.
- Bạn được ký những gì? Nếu quyết định giới hạn, ghi chú điều đó trong thư khi làm việc với đối tác.
- Bản tiếng Anh của công ty đã có chưa? Nếu chưa, đề nghị phòng nhân sự chọn giữa acting, interim, in charge theo bảng ở trên.
Sau khi việc tạm kết thúc, đổi lại chữ ký email và danh bạ nội bộ trong ngày. Khi ghi vào hồ sơ kinh nghiệm sau này, có thể ghi đúng tên và thời gian: Quyền Trưởng phòng Kế toán, tháng 3 đến tháng 9; đây là kinh nghiệm thật, nhưng phải ghi đúng là "quyền". Người tuyển dụng có kinh nghiệm thường hỏi lại chi tiết này, và một câu trả lời khớp giấy tờ đáng tin hơn một chức danh được làm tròn lên.
Câu hỏi thường gặp
Quyền trưởng phòng và phó phòng phụ trách phòng khác nhau thế nào?
Quyền trưởng phòng thực hiện gần như toàn bộ thẩm quyền cấp trưởng khi vị trí trống, đến khi có người được bổ nhiệm. Phó phòng phụ trách phòng thường trông coi trong phạm vi và thời hạn được giao, thẩm quyền hẹp hơn. Ghi theo đúng chữ trong quyết định.
Có được bỏ chữ quyền trên danh thiếp cho gọn không?
Không nên. Bỏ chữ Quyền là tự ghi mình đang giữ chức vụ chưa được bổ nhiệm, và đối tác sẽ hiểu sai thẩm quyền. Viết đầy đủ Quyền Trưởng phòng, không viết tắt Q. trên giấy gửi ra ngoài.
Acting manager là gì trong tiếng Việt?
Acting manager là người đang giữ một chức khác, được giao làm thay vị trí quản lý đang trống, tương đương quyền trưởng phòng hoặc quyền quản lý. Khi có người chính thức, họ trở về chức cũ.
Interim khác acting thế nào?
Acting là người trong tổ chức làm thay vị trí trống. Interim là người được đưa vào giữ chính vị trí đó trong giai đoạn chuyển tiếp, có thể thuê từ ngoài. Không nên dịch interim là quyền vì người đó không làm thay từ chức vụ khác.
Giám đốc có được kiêm kế toán trưởng không?
Luật Kế toán 2015 có quy định về những người không được làm kế toán hoặc kiêm một số việc, kèm ngoại lệ cho một số doanh nghiệp nhỏ. Hãy tra quy định hiện hành và quy chế nội bộ trước khi ghi chức danh kiêm nhiệm này.
Phó giám đốc phụ trách sản xuất có phải chức danh tạm thời không?
Không. Đây là cách phân công thường xuyên trong ban giám đốc, cho biết người đó lo mảng sản xuất. Chức danh của họ vẫn là phó giám đốc; phần phụ trách giúp người ngoài biết nên tìm ai cho mảng nào.