Thu ngân tiếng Anh là cashier: người nhận tiền, quẹt thẻ, xuất hoá đơn và chịu trách nhiệm số tiền trong két của ca mình. Nhân viên bán hàng thường là sales associate hoặc retail assistant, còn nhân viên tư vấn là sales consultant hoặc một tên riêng theo ngành như beauty advisor, product specialist.
Trong cửa hàng nhỏ, một người làm cả ba việc, nên tên gọi dễ trộn. Nhưng khi viết CV, dịch hợp đồng hay soạn sơ đồ, việc gọi đúng tên giúp người đọc hiểu bạn chịu trách nhiệm về tiền, về doanh số hay về lời khuyên dành cho khách. Bài này chia các chức danh tuyến đầu trong bán lẻ thành từng nhóm, kèm bảng dịch và mẫu ghi.
Bảng dịch Việt–Anh các chức danh tuyến đầu trong cửa hàng
Những tên dưới đây đều thuộc nhân viên trực tiếp gặp khách. Cột cuối nói thứ người giữ chức danh phải chịu trách nhiệm chính, cũng là cách nhanh nhất để chọn tên đúng.
| Tiếng Việt | Tiếng Anh phổ biến | Chịu trách nhiệm chính về |
|---|---|---|
| Thu ngân | Cashier | Tiền trong két, hoá đơn của ca |
| Nhân viên bán hàng | Sales associate, retail assistant, shop assistant | Phục vụ khách, sắp xếp hàng, giữ khu trưng bày |
| Nhân viên tư vấn bán hàng | Sales consultant, sales advisor | Giải thích sản phẩm, chốt đơn có giá trị cao |
| Nhân viên tư vấn mỹ phẩm | Beauty advisor, beauty consultant | Tư vấn sản phẩm làm đẹp tại quầy |
| Chuyên viên sản phẩm | Product specialist, product expert | Am hiểu sâu một dòng sản phẩm, thường điện tử |
| Nhân viên kho tại cửa hàng | Stock associate, stockroom assistant | Nhận hàng, xếp kho, bổ sung kệ |
| Nhân viên chăm sóc khách hàng tại quầy | Customer service associate | Đổi trả, khiếu nại, giao hàng hẹn |
| Trưởng quầy thu ngân | Head cashier, cash office supervisor | Quỹ của nhiều két, kiểm tiền cuối ngày |
Shop assistant mang sắc thái Anh, sales associate mang sắc thái Mỹ. Hai tên này dùng thay nhau được, miễn là trong cùng một hồ sơ bạn giữ một cách.
Thu ngân khác nhân viên bán hàng ở chỗ nào
Điểm khác cốt lõi là trách nhiệm về tiền. Thu ngân nhận két đầu ca với một số tiền lẻ, cuối ca bàn giao lại và ký vào biên bản; nếu thiếu, thu ngân là người đầu tiên phải giải thích, có nơi phải bồi hoàn theo nội quy. Nhân viên bán hàng không giữ két, nên không ký biên bản tiền.
Điểm khác thứ hai là chỗ đứng. Thu ngân gắn với quầy, nhân viên bán hàng gắn với sàn. Ở siêu thị lớn, đây là hai bộ phận khác hẳn, có trưởng bộ phận riêng: thu ngân báo cáo cho trưởng quầy thu ngân, nhân viên bán hàng báo cáo cho trưởng ngành hàng. Ở cửa hàng nhỏ, cả hai báo cáo cho trưởng ca.
Điểm khác thứ ba là cách được đánh giá. Thu ngân được đánh giá về độ chính xác và tốc độ thanh toán; nhân viên bán hàng được đánh giá về doanh số, cách phục vụ và độ gọn gàng của khu hàng. Khi viết CV, nếu bạn từng làm thu ngân, hãy nêu những con số về độ chính xác, ví dụ "Mười tám tháng thu ngân, két lệch dưới mức cho phép trong cả thời gian làm". Đó là thứ nhà tuyển dụng muốn đọc, không phải "nhiệt tình, chăm chỉ".
Ở chuỗi thức ăn nhanh và cà phê, ranh giới này gần như biến mất: một người vừa nhận gọi món, vừa thu tiền, vừa đưa đồ uống. Tiếng Anh ở đó hay dùng crew member hoặc team member. Khi dịch sang tiếng Việt cho CV, ghi Nhân viên phục vụ kiêm thu ngân sẽ rõ hơn chữ "thành viên đội ngũ" dịch sát từng chữ.
Nhân viên tư vấn là gì và khi nào nên dùng chữ này
Tư vấn là bán bằng hiểu biết. Nhân viên tư vấn khác nhân viên bán hàng ở chỗ khách cần lời giải thích trước khi mua: chọn máy giặt, chọn kem chống nắng cho da dầu, chọn nệm cho người đau lưng. Người tư vấn phải được đào tạo về sản phẩm, đôi khi phải qua bài kiểm tra của hãng.
Tên tiếng Anh theo ngành. Điện máy, điện thoại hay dùng product specialist hoặc sales consultant. Mỹ phẩm dùng beauty advisor. Ô tô, nội thất cao cấp dùng sales consultant hoặc showroom consultant. Trang sức dùng jewelry consultant.
PG, PB không phải là chức danh. PG là promotion girl, PB là promotion boy, chỉ người được thuê đứng giới thiệu sản phẩm trong một đợt khuyến mãi. Đây là cách gọi trong nghề, không nên dùng trên CV hay hợp đồng. Trên CV, ghi Nhân viên giới thiệu sản phẩm (Brand Promoter) là trung tính và dễ hiểu.
Nhân viên của hãng đứng ở cửa hàng người khác. Ở trung tâm thương mại, nhiều người tư vấn ký hợp đồng với nhãn hàng nhưng làm tại quầy của siêu thị. Khi ghi CV, nêu rõ ai là người tuyển bạn: Beauty Advisor, nhãn mỹ phẩm E, làm tại quầy trong trung tâm thương mại F.
Đứng ở đâu trong sơ đồ cửa hàng
Ở cửa hàng tiện lợi hoặc cửa hàng thời trang dưới mười lăm người, sơ đồ đơn giản: Thu ngân, nhân viên bán hàng → Trưởng ca → Cửa hàng trưởng. Mọi nhân viên tuyến đầu ngang hàng nhau, chỉ khác phân công trong ca.
Ở siêu thị lớn, sơ đồ tách nhánh: Thu ngân → Trưởng quầy thu ngân → Trưởng bộ phận thu ngân → Giám đốc siêu thị và song song Nhân viên bán hàng → Trưởng nhóm ngành hàng → Trưởng ngành hàng → Giám đốc siêu thị. Hai nhánh này gặp nhau ở người đứng đầu siêu thị, nên một thu ngân ở siêu thị lớn không báo cáo cho trưởng ngành hàng dù hai người làm cùng tầng.
Với nhân viên tư vấn của hãng, có hai đường báo cáo. Về hành chính, họ tuân theo nội quy của cửa hàng nơi đứng quầy. Về chuyên môn và doanh số, họ báo cáo cho giám sát bán hàng của hãng. Trên sơ đồ của cửa hàng, nhóm này thường được vẽ riêng, có ghi chú "nhân sự nhãn hàng". Biết điều này giúp bạn trả lời đúng khi người tuyển hỏi "bạn báo cáo cho ai".
Ghi đúng và ghi sai trên CV, bảng tên
Vài cặp dưới đây giúp bạn thấy khác biệt giữa dòng CV mơ hồ và dòng CV dùng được:
- Sai: Nhân viên cửa hàng. Đúng: Thu ngân kiêm nhân viên bán hàng, cửa hàng tiện lợi 24 giờ, ca đêm.
- Sai: Sales. Đúng: Sales Consultant, cửa hàng điện máy, phụ trách quầy điều hoà và máy giặt.
- Sai: PG mỹ phẩm. Đúng: Beauty Advisor (nhân viên tư vấn mỹ phẩm), quầy chăm sóc da.
- Sai: Cashier Manager khi bạn chỉ là thu ngân lâu năm. Đúng: Thu ngân chính, hướng dẫn thu ngân mới trong ca.
- Sai trên bảng tên: tên đầy đủ có cả họ và chữ lót. Đúng: tên gọi kèm chức danh ngắn, ví dụ Hà — Tư vấn, vừa đủ để khách gọi, vừa giữ riêng tư.
- Sai: Crew để trơ trọi trên CV tiếng Việt. Đúng: Nhân viên phục vụ kiêm thu ngân (crew member), cửa hàng thức ăn nhanh, ca sáng và ca gãy.
- Sai: Retail Specialist chỉ vì nghe sang. Đúng: dùng đúng tên trong hợp đồng, rồi viết một dòng mô tả việc bạn giỏi nhất, ví dụ phụ trách trưng bày quầy giày, hướng dẫn hai nhân viên mới.
Nguyên tắc chung: chức danh trên CV phải trả lời được hai câu, bạn chịu trách nhiệm về cái gì và ở loại cửa hàng nào. Chỉ một chữ "sales" hay "nhân viên" thì người đọc phải đoán.
Chọn chức danh nào cho đúng việc bạn làm
Nếu bạn làm ở cửa hàng nhỏ và kiêm nhiều việc, đi qua bốn bước sau để chọn tên ghi trên CV:
- Liệt kê việc chiếm nhiều giờ nhất trong ca. Nếu là đứng quầy thanh toán, tên chính là thu ngân.
- Xem bạn có chịu trách nhiệm két tiền không. Có thì giữ chữ thu ngân trong tên, kể cả khi bạn còn bán hàng.
- Xem khách có cần bạn giải thích kỹ trước khi mua không. Nếu phần lớn đơn cần tư vấn, dùng chữ tư vấn.
- Ghép tên theo thứ tự quan trọng: Nhân viên tư vấn kiêm thu ngân hay Thu ngân kiêm bán hàng. Tên ghép có chữ "kiêm" là cách ghi phổ biến, nhà tuyển dụng hiểu ngay.
Bản tiếng Anh dùng "and" hoặc dấu gạch chéo: Cashier / Sales Associate. Đừng ghép quá hai việc, vì danh sách dài làm chức danh mất trọng tâm.
Ví dụ: chị Vy làm ở cửa hàng giày, sáu giờ trong ca đứng sàn tư vấn chọn cỡ, hai giờ thay thu ngân. Dòng CV hợp lý là Nhân viên tư vấn bán hàng, kiêm thu ngân giờ nghỉ, không phải "Thu ngân".
Lỗi hay gặp khi dịch và gọi tên chức danh tuyến đầu
Dịch "nhân viên" thành staff rồi dừng ở đó. Store staff hay shop staff là cách gọi tập thể, giống như "nhân viên cửa hàng" nói chung. Trên CV hay hợp đồng song ngữ, nó không cho biết bạn làm gì. Chọn một tên cụ thể trong bảng ở trên.
Dùng "cashier" cho người chỉ thỉnh thoảng đứng két. Nếu bạn là nhân viên bán hàng, chỉ thay thu ngân giờ nghỉ trưa, hãy ghi là nhân viên bán hàng và nhắc việc đứng két ở phần mô tả. Ghi cashier làm người tuyển tưởng bạn đã quen chịu trách nhiệm két cả ca.
Gọi nhân viên tư vấn là "chuyên viên tư vấn" khi chưa có chuyên môn sâu. Chữ "chuyên viên" trong tiếng Việt gợi một mức chuyên môn hoặc một ngạch trong cơ quan nhà nước. Ở cửa hàng, dùng chữ này cho người mới vào nghề một tháng dễ làm khách kỳ vọng sai. Nhiều chuỗi chỉ cho dùng chữ chuyên viên sau khi nhân viên đã qua bài kiểm tra sản phẩm.
Đổi tên chức danh theo ca. Có cửa hàng hôm nay ghi bạn là thu ngân, hôm sau là bán hàng trên bảng phân công. Điều đó bình thường trong vận hành, nhưng hợp đồng lao động và quyết định tiếp nhận chỉ nên có một tên, kèm chữ "kiêm" nếu cần. Tên trên hợp đồng là tên được xác nhận khi bạn chuyển việc.
Câu hỏi thường gặp
Cashier và teller khác nhau thế nào?
Cashier là thu ngân ở cửa hàng, nhà hàng, siêu thị. Teller là giao dịch viên ngân hàng, người nhận gửi và rút tiền tại quầy ngân hàng. Hai việc đều cầm tiền nhưng thuộc hai ngành khác hẳn, không dùng thay nhau trên CV.
Nhân viên bán hàng tiếng Anh nên ghi sales associate hay salesman?
Nên dùng sales associate hoặc retail assistant. Salesman là từ cũ, mang giới tính, và ở nhiều công ty gợi người bán hàng đi thị trường chứ không đứng cửa hàng. Trong bán lẻ, sales associate là cách gọi trung tính, dễ hiểu nhất.
Nhân viên tư vấn có phải là nhân viên kinh doanh không?
Không hẳn. Nhân viên kinh doanh thường tự tìm khách, đi gặp khách, quản lý một danh sách khách hàng. Nhân viên tư vấn tại cửa hàng tiếp khách tự đến. Tiếng Anh, nhân viên kinh doanh hay là sales executive, khác với sales consultant đứng quầy.
Trưởng quầy thu ngân tiếng Anh là gì?
Thường là head cashier hoặc cash office supervisor. Người này giữ quỹ chung, cấp tiền lẻ đầu ca cho từng thu ngân và kiểm tiền khi kết ca. Ở siêu thị lớn, cấp trên của họ là trưởng bộ phận thu ngân hoặc front end manager.
Làm PG có ghi vào CV được không?
Được, và nên ghi bằng tên trung tính như nhân viên giới thiệu sản phẩm, tiếng Anh brand promoter hoặc product promoter. Kèm tên nhãn hàng giả định hoặc ngành hàng, thời gian và việc cụ thể như số buổi giới thiệu, quầy được giao.
Thu ngân có phải là kế toán không?
Không. Thu ngân nhận và trả tiền tại quầy, giữ két của ca. Kế toán ghi sổ, đối chiếu và lập báo cáo theo Luật Kế toán 2015. Thu ngân bàn giao tiền và chứng từ cho kế toán, nhưng không làm sổ sách kế toán.