ChucDanh.comChức Danh
Chức danh lãnh đạo doanh nghiệp

CFO là gì: giám đốc tài chính khác kế toán trưởng ở đâu, một người kiêm được không

CFO lo tiền của công ty cho tương lai, kế toán trưởng lo sổ sách đúng luật cho quá khứ. So sánh hai chức danh, sơ đồ báo cáo, bảng dịch và cách ghi khi kiêm.

A Vietnamese man in shirtsleeves studies a calculator and stacked folders at a corner desk late evening, side view from a distance, single desk lamp, deep navy shadows

CFO là viết tắt của chief financial officer, tức giám đốc tài chính: người lo chuyện tiền của công ty sẽ đến từ đâu, đi về đâu và đủ hay thiếu trong những năm tới. Kế toán trưởng là chức danh theo Luật Kế toán 2015, lo cho sổ sách, chứng từ và báo cáo tài chính phản ánh đúng những gì đã xảy ra. Một người nhìn về phía trước, một người giữ cho phía sau chính xác.

Ở công ty nhỏ, một người thường gánh cả hai, và danh thiếp ghi gì cũng được miễn khớp quyết định bổ nhiệm. Ở công ty lớn, CFO đứng trên kế toán trưởng, cùng với các trưởng bộ phận ngân quỹ, kế hoạch tài chính, quan hệ nhà đầu tư. Điểm cần nắm: CFO là chữ thông lệ, công ty đặt hay không tuỳ ý; kế toán trưởng là chức danh luật bắt phần lớn doanh nghiệp phải bố trí, với tiêu chuẩn riêng.

So sánh CFO và kế toán trưởng

Bảng dưới so theo những câu hay được hỏi nhất. Phần về kế toán trưởng chỉ nêu nguyên lý; điều kiện cụ thể nên tra Luật Kế toán 2015 và các văn bản hướng dẫn đang có hiệu lực.

Tiêu chíCFO (giám đốc tài chính)Kế toán trưởng
Căn cứThông lệ, điều lệ và quyết định nội bộLuật Kế toán 2015, bắt buộc với phần lớn đơn vị
Nhìn vềTương lai: kế hoạch vốn, dòng tiền, đầu tưQuá khứ và hiện tại: ghi chép, chứng từ, báo cáo
Câu hỏi thường trựcBa tháng tới có đủ tiền trả lương và nhập hàng không?Khoản chi này có chứng từ hợp lệ và hạch toán đúng chưa?
Làm việc nhiều vớiNgân hàng, nhà đầu tư, hội đồng quản trịCơ quan thuế, kiểm toán, các phòng ban nộp chứng từ
Tiêu chuẩnDo công ty đặtCó tiêu chuẩn luật định về chuyên môn, chứng chỉ, kinh nghiệm
Ký báo cáo tài chínhKhông bắt buộcKý cùng người lập và người đại diện theo pháp luật
Tiếng AnhChief Financial Officer, Finance DirectorChief Accountant

Một chi tiết nhiều người không để ý: Luật Kế toán 2015 cho kế toán trưởng quyền độc lập về chuyên môn, kể cả nêu ý kiến bằng văn bản khi không đồng ý với người đại diện theo pháp luật về một nghiệp vụ. CFO không có quyền riêng kiểu này trong luật; CFO là người của ban điều hành, làm theo phân công của tổng giám đốc.

Ba sơ đồ báo cáo hay gặp

Mũi tên chỉ chiều báo cáo lên trên. Tên người là giả định.

  • Công ty lớn có đủ hai ghế: kế toán tổng hợp → kế toán trưởng (chị Thu) → CFO (anh Bình) → tổng giám đốc → hội đồng quản trị. Cùng báo cáo cho anh Bình còn có trưởng phòng ngân quỹ, trưởng phòng kế hoạch tài chính.
  • Công ty vừa, một người kiêm: kế toán viên, thủ quỹ → giám đốc tài chính kiêm kế toán trưởng (chị Thu) → giám đốc. Chị Thu vừa lập kế hoạch dòng tiền, vừa ký sổ.
  • Công ty nhỏ thuê dịch vụ: kế toán nội bộ → giám đốc; kế toán trưởng là người của một công ty dịch vụ kế toán, làm theo hợp đồng. Không có CFO; giám đốc tự làm phần việc tài chính.
  • Công ty con của tập đoàn: kế toán trưởng công ty con → tổng giám đốc công ty con, đồng thời báo cáo chuyên môn cho CFO tập đoàn. Đường báo cáo kép này nên vẽ nét đứt trên sơ đồ để phân biệt với đường quản lý trực tiếp.

Đường nét đứt ở sơ đồ cuối là nguồn tranh cãi quen thuộc: tổng giám đốc công ty con muốn ghi nhận một khoản theo cách có lợi cho kết quả quý, CFO tập đoàn muốn cách thận trọng hơn. Ghi rõ trong quy chế ai có tiếng nói cuối cùng về chuyên môn kế toán sẽ đỡ cho kế toán trưởng phải đứng giữa.

Phần việc lớn của một CFO, nói ngắn

Giữ cho công ty không hết tiền. Dự báo dòng tiền theo tuần, theo tháng, biết trước tháng nào thiếu để thu xếp vay hoặc giãn chi. Công ty có lãi trên sổ vẫn có thể phá sản vì hết tiền mặt; CFO là người đầu tiên phải thấy điều đó.

Thu xếp vốn. Làm việc với ngân hàng về hạn mức tín dụng, với nhà đầu tư về vòng gọi vốn, với hội đồng quản trị về cổ tức hay giữ lại lợi nhuận. Một CFO ở công ty đang tăng trưởng nhanh có thể dành phần lớn thời gian cho việc này.

Lập ngân sách và theo dõi chênh lệch. Chia ngân sách năm cho các khối, rồi hằng tháng so thực tế với kế hoạch, giải thích vì sao chi phí bán hàng vượt mười phần trăm và đề xuất cách xử lý.

Đánh giá các quyết định lớn bằng con số. Mở thêm nhà máy, mua lại một công ty, đổi nhà cung cấp chính: CFO tính lợi và rủi ro tài chính để CEO và hội đồng quyết. Phần ghi chép, chứng từ, quyết toán thuế thì thuộc kế toán trưởng, CFO chỉ giám sát. Danh sách đầu việc cụ thể và chỉ tiêu đánh giá nằm trong bản mô tả công việc của từng công ty.

Một người kiêm cả hai: được không, ghi thế nào

Không có quy định nào cấm giám đốc tài chính kiêm kế toán trưởng, miễn người đó đáp ứng tiêu chuẩn kế toán trưởng. Thực tế ở doanh nghiệp vừa và nhỏ, kiêm nhiệm là chuyện thường. Điều cần lưu ý là các quy định về người không được làm kế toán: luật về kế toán không cho người thân gần của người đại diện theo pháp luật, giám đốc và một số người quản lý khác làm kế toán ở cùng đơn vị, và không cho thủ quỹ, thủ kho kiêm kế toán. Nếu CFO là em ruột của giám đốc, ghế kế toán trưởng phải giao người khác.

Khi kiêm, quyết định bổ nhiệm nên ghi hai chức danh riêng, mỗi chức danh một căn cứ: "Bổ nhiệm bà Trần Thị Thu giữ chức Giám đốc tài chính kiêm Kế toán trưởng Công ty TNHH B". Trên báo cáo tài chính, dòng ký vẫn ghi "Kế toán trưởng", không ghi "Giám đốc tài chính", vì mẫu báo cáo yêu cầu đúng chức danh ấy.

Trên danh thiếp, ghi chức danh cao hơn và rộng hơn là đủ: "Giám đốc tài chính", mặt Anh "Chief Financial Officer" hoặc "Finance Director". Thêm "kiêm kế toán trưởng" chỉ khi người đọc danh thiếp, ví dụ cán bộ ngân hàng hay kiểm toán, cần biết bạn là người ký sổ.

Bảng dịch chức danh khối tài chính

Khối tài chính có nhiều chữ tiếng Anh nghe gần nhau. Dưới đây là cách hiểu phổ biến; công ty cụ thể có thể dùng khác.

Tiếng AnhTiếng Việt nên dùngVị trí thường gặp
Chief Financial Officer (CFO)Giám đốc tài chínhBan điều hành, báo cáo CEO
Finance DirectorGiám đốc tài chínhCông ty Anh, Úc dùng thay CFO; ở tập đoàn Mỹ có thể là cấp dưới CFO
Financial ControllerKiểm soát tài chính, trưởng phòng kiểm soát tài chínhDưới CFO, lo báo cáo và kiểm soát nội bộ; ở công ty nước ngoài tại Việt Nam thường kiêm kế toán trưởng
Chief AccountantKế toán trưởngChức danh theo luật Việt Nam; người nước ngoài ít dùng chữ này
Finance ManagerTrưởng phòng tài chínhQuản lý cấp trung
Treasurer, Head of TreasuryTrưởng ngân quỹLo tiền mặt, vay, tiền gửi, ngoại tệ
FP&A Manager (financial planning and analysis)Trưởng bộ phận kế hoạch và phân tích tài chínhLập ngân sách, dự báo, phân tích chênh lệch

Bẫy hay gặp: dịch "kế toán trưởng" thành "Financial Controller" trên danh thiếp gửi đối tác nước ngoài. Không sai hẳn, vì ở nhiều công ty nước ngoài tại Việt Nam, người làm financial controller cũng là người đăng ký kế toán trưởng. Nhưng nếu hồ sơ cần đối chiếu với chức danh pháp lý, ghi "Chief Accountant" để người kiểm tra không phải đoán.

Lỗi hay gặp khi ghi hai chức danh này

Ghi "CFO" trên báo cáo tài chính. Dòng ký trên báo cáo tài chính theo mẫu yêu cầu "Kế toán trưởng". Chữ CFO không thay được, và bên kiểm toán sẽ yêu cầu sửa.

Tự xưng giám đốc tài chính khi chỉ làm kế toán tổng hợp. Trên CV, chức danh thổi lên một bậc dễ bị lộ khi nhà tuyển dụng gọi tham chiếu. Ghi đúng chức danh rồi nêu phạm vi thật: "Kế toán tổng hợp, phụ trách lập kế hoạch dòng tiền hằng quý".

Kế toán trưởng không có quyết định bổ nhiệm. Công ty giao miệng cho một kế toán "lo như kế toán trưởng" nhưng không ra quyết định. Khi có thanh tra hay kiểm tra thuế, chức danh không có căn cứ, người đó lại chịu trách nhiệm không rõ ràng.

Dùng "Chief Accountant" cho một trưởng nhóm kế toán. Trong công ty có nhiều cấp, chief accountant chỉ dành cho người giữ chức kế toán trưởng theo luật. Trưởng nhóm dùng "Accounting Team Lead" hoặc "Accounting Supervisor".

Danh thiếp một kiểu, chữ ký email một kiểu. Mặt Anh danh thiếp ghi Finance Director, email ghi CFO, hồ sơ năng lực ghi Financial Controller. Đối tác nước ngoài sẽ hỏi lại ba người này có phải một không. Chọn một chữ và dùng thống nhất.

Bạn nên ghi CFO, finance manager hay kế toán trưởng: bốn câu hỏi

Nếu bạn đang giữ một vị trí trong khối tài chính và phân vân ghi gì trên danh thiếp, CV hay hồ sơ nghề nghiệp, trả lời lần lượt:

  1. Bạn có quyết định bổ nhiệm làm kế toán trưởng không? Nếu có, đó là chức danh pháp lý của bạn, dùng trên mọi văn bản kế toán.
  2. Bạn có báo cáo trực tiếp cho tổng giám đốc và tham gia họp ban điều hành không? Nếu có, và bạn chịu trách nhiệm kế hoạch vốn, dòng tiền của cả công ty, chữ giám đốc tài chính hoặc CFO là phù hợp.
  3. Bạn có quản lý một nhóm người và báo cáo cho một giám đốc tài chính khác không? Khi đó finance manager hoặc trưởng phòng tài chính đúng hơn CFO.
  4. Bạn làm phần lớn việc ghi sổ, lập báo cáo, làm việc với thuế mà không ai báo cáo cho bạn? Ghi kế toán tổng hợp hoặc kế toán viên, rồi để phần mô tả nói lên khối lượng việc.

Câu trả lời của câu một và câu hai có thể cùng là "có". Khi đó bạn kiêm cả hai, và cách ghi đã nói ở mục trên.

Câu hỏi thường gặp

Công ty nhỏ có bắt buộc có CFO không?

Không. CFO là chức danh thông lệ, không có trong luật. Điều luật đòi hỏi là bố trí kế toán trưởng hoặc người phụ trách kế toán tuỳ quy mô và loại hình, hoặc thuê dịch vụ kế toán trưởng từ doanh nghiệp dịch vụ kế toán.

Kế toán trưởng có phải báo cáo cho CFO không?

Nếu công ty có cả hai ghế thì thường là có, về mặt quản lý. Nhưng về chuyên môn kế toán, kế toán trưởng có quyền độc lập theo luật và có thể nêu ý kiến bằng văn bản khi không đồng ý với cấp trên về cách ghi nhận một nghiệp vụ.

CFO có ký báo cáo tài chính không?

Không bắt buộc. Báo cáo tài chính theo mẫu có chữ ký của người lập biểu, kế toán trưởng và người đại diện theo pháp luật. CFO ký khi đồng thời là kế toán trưởng, hoặc ký vào các báo cáo quản trị nội bộ, thư giải trình gửi kiểm toán khi được giao.

Kế toán trưởng tiếng Anh là gì?

Cách dịch sát nhất là Chief Accountant. Ở công ty nước ngoài, người giữ chức kế toán trưởng theo luật Việt Nam có thể mang chức danh nội bộ là Financial Controller hoặc Accounting Manager; khi cần đối chiếu pháp lý, vẫn ghi Chief Accountant.

Finance director và CFO có khác nhau không?

Ở công ty Anh, Úc, hai chữ thường cùng một vai. Ở tập đoàn Mỹ có nhiều đơn vị, finance director có thể là người phụ trách tài chính một khối hoặc một nước, báo cáo lên CFO tập đoàn. Xem sơ đồ báo cáo mới biết chắc.

Người thân của giám đốc làm kế toán trưởng được không?

Luật về kế toán hạn chế người thân gần của người đại diện theo pháp luật, giám đốc và một số người quản lý khác làm kế toán ở cùng đơn vị. Doanh nghiệp gia đình hay vướng điểm này; nên tra quy định hiện hành và các trường hợp ngoại lệ trước khi bổ nhiệm.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138