Brand manager là quản lý nhãn hàng: người chịu trách nhiệm một nhãn hàng cụ thể, từ hình ảnh, thông điệp, sản phẩm mới, giá, đến doanh số và lợi nhuận của nhãn đó. Chức danh này sinh ra ở các công ty hàng tiêu dùng có nhiều nhãn cùng bán, nơi mỗi nhãn cần một người "làm chủ" như chủ một doanh nghiệp nhỏ bên trong công ty lớn.
Ở Việt Nam, chữ brand manager hay bị dùng cho mọi người làm marketing ở cấp quản lý, kể cả khi công ty chỉ có một thương hiệu. Bài này giải thích hệ chức danh brand gốc (brand executive, assistant brand manager, brand manager, senior brand manager, marketing manager), so với marketing manager và product manager, chỉ vị trí trong sơ đồ và đưa cách ghi tiếng Việt khớp với phạm vi việc thật của bạn.
Brand manager khác marketing manager ở đâu
Khác biệt cốt lõi là phạm vi: brand manager phụ trách một nhãn, marketing manager phụ trách cả bộ phận marketing hoặc một nhóm nhãn. Ở công ty hàng tiêu dùng có năm nhãn, có thể có năm brand manager và một marketing manager quản lý họ. Ở công ty chỉ có một thương hiệu, hai chức danh gần như trùng nhau và công ty thường chỉ dùng một.
Khác biệt thứ hai là cách đo. Brand manager được đo bằng sức khoẻ của nhãn: doanh số, thị phần, lợi nhuận gộp, mức độ người tiêu dùng nhận biết và yêu thích. Marketing manager được đo bằng kết quả tổng của các nhãn và hiệu quả của cả bộ phận, bao gồm ngân sách, con người, quy trình.
Khác biệt thứ ba nằm ở quản lý người. Brand manager có thể có một hai người dưới quyền (assistant brand manager, brand executive), nhưng không phải luôn có. Marketing manager gần như luôn quản lý một đội. Vì thế khi dịch, brand manager nên là "quản lý nhãn hàng", còn marketing manager là "trưởng phòng marketing" hoặc "quản lý marketing".
Một phép thử nhanh: hỏi người giữ chức danh "nếu nhãn của bạn lỗ quý này, ai phải giải trình với ban giám đốc?" Nếu là chính họ, đó là brand manager đúng nghĩa. Nếu họ chỉ lo truyền thông còn lãi lỗ do người khác chịu, chức danh brand manager đang được dùng rộng hơn nghĩa gốc.
Hệ chức danh nhãn hàng từ thấp lên cao
Mô hình kinh điển ở công ty hàng tiêu dùng đa quốc gia. Công ty Việt thường gộp bớt một hai tầng.
| Chức danh | Tiếng Việt nên ghi | Phạm vi điển hình | Có người dưới quyền |
|---|---|---|---|
| Brand executive | Chuyên viên nhãn hàng | Một phần việc của nhãn: một chiến dịch, một dòng sản phẩm | Không |
| Assistant brand manager (ABM) | Trợ lý quản lý nhãn hàng | Một dòng sản phẩm hoặc một mảng của nhãn | Thường không |
| Brand manager (BM) | Quản lý nhãn hàng | Toàn bộ một nhãn | Có thể có một hai người |
| Senior brand manager (SBM) | Quản lý nhãn hàng cấp cao | Một nhãn lớn hoặc vài nhãn nhỏ | Có |
| Marketing manager, category manager | Trưởng phòng marketing, quản lý ngành hàng | Một ngành hàng gồm nhiều nhãn | Có |
| Marketing director, CMO | Giám đốc marketing | Toàn bộ marketing của công ty | Có |
Assistant brand manager không phải trợ lý hành chính cho brand manager. Đây là bậc chuyên môn, người giữ nó tự phụ trách một mảng của nhãn. Dịch thành "trợ lý" dễ gây hiểu nhầm; nhiều công ty chọn ghi "chuyên viên nhãn hàng cấp cao" thay thế.
Category manager ở công ty hàng tiêu dùng là quản lý ngành hàng, cấp trên brand manager. Nhưng ở chuỗi bán lẻ, category manager là người mua và quản lý một nhóm hàng trên kệ, một nghề khác hẳn. Đọc kỹ công ty thuộc phía nào.
Brand manager và product manager: cùng chữ manager, khác nghề
Ở công ty hàng tiêu dùng, product manager đôi khi dùng thay brand manager, nhất là trong ngành dược, mỹ phẩm, thiết bị y tế. Khi đó hai chữ gần nghĩa nhau, khác chút là product manager nhấn vào sản phẩm (công thức, quy cách, đăng ký lưu hành) còn brand manager nhấn vào thương hiệu.
Ở công ty công nghệ, product manager là một nghề khác hẳn: người quyết định phần mềm, ứng dụng sẽ có tính năng gì, làm việc chủ yếu với kỹ sư và thiết kế, đo bằng mức độ người dùng sử dụng sản phẩm. Product manager công nghệ thuộc nhóm chức danh kỹ thuật, không thuộc marketing.
Vì vậy khi thấy "product manager" trong tin tuyển dụng, hãy nhìn ngành của công ty trước. Người làm brand manager hàng tiêu dùng nộp đơn vào vị trí product manager công ty phần mềm thường bị loại ngay vòng hồ sơ, không phải vì kém mà vì hai nghề đòi hỏi kỹ năng khác nhau. Ngược lại, trên CV, nếu bạn là product manager ngành dược, viết thêm "phụ trách nhãn" để người tuyển marketing nhận ra bạn.
Brand manager đứng ở đâu trong sơ đồ và làm việc với ai
Sơ đồ chữ điển hình ở công ty đa nhãn: Brand executive → Assistant brand manager → Brand manager → Senior brand manager hoặc Marketing manager ngành hàng → Marketing director → CEO. Ở công ty Việt cỡ vừa thường gọn hơn: Chuyên viên nhãn hàng → Quản lý nhãn hàng → Trưởng phòng marketing → Giám đốc.
Brand manager không quản lý đội bán hàng, nhưng làm việc với họ mỗi tuần. Ngoài ra brand manager phối hợp với trade marketing để đưa chương trình ra điểm bán, với nghiên cứu thị trường để hiểu người mua, với bộ phận nghiên cứu phát triển sản phẩm khi ra sản phẩm mới, với tài chính để theo dõi lãi lỗ nhãn, và với đại lý quảng cáo bên ngoài.
Vì vị trí này kết nối nhiều phòng ban, một số công ty vẽ brand manager ở giữa sơ đồ ma trận: báo cáo trực tiếp marketing, nhưng có đường nét đứt sang kinh doanh. Nếu công ty bạn làm vậy, hãy ghi chú đường nét đứt nghĩa là phối hợp, không phải báo cáo, để người mới khỏi hiểu lầm.
Brand manager ở công ty Việt nhỏ và ở công ty đa quốc gia
Ở công ty đa quốc gia, brand manager là một vị trí có quy trình rõ: kế hoạch nhãn năm, ngân sách được duyệt theo quý, các cổng phê duyệt khi ra sản phẩm mới, và một lịch họp đánh giá kết quả nhãn hằng tháng. Brand manager ở đây ít khi tự làm nội dung hay chạy quảng cáo, mà chỉ đạo đại lý và các chuyên viên làm. Kỹ năng được đánh giá cao là đọc số liệu thị trường và ra quyết định về danh mục sản phẩm.
Ở công ty Việt cỡ nhỏ và vừa, người mang chức danh brand manager thường làm tay nhiều hơn: tự viết kế hoạch, tự duyệt thiết kế, có khi tự quay video ngắn, tự làm việc với nhà in bao bì. Ngân sách ít và quyết định nhanh hơn. Chức danh giống nhau nhưng nhịp việc khác hẳn.
Khi chuyển giữa hai môi trường, đừng chỉ dựa vào chức danh. Người từ công ty nhỏ sang công ty đa quốc gia nên nhấn vào phần số liệu và quyết định trong CV; người từ công ty đa quốc gia sang công ty nhỏ nên nhấn vào những việc mình tự làm được, vì công ty nhỏ cần người làm ngay chứ không chỉ người chỉ đạo.
Ghi brand manager trên danh thiếp, CV, hợp đồng
Danh thiếp nên kèm tên nhãn khi công ty có nhiều nhãn. Mẫu: Đỗ Thanh Mai — Quản lý Nhãn hàng (nhãn nước giải khát C) / Brand Manager — Công ty TNHH B. Đối tác biết ngay bạn phụ trách nhãn nào.
Không dịch brand manager là "giám đốc thương hiệu". Giám đốc thương hiệu tiếng Anh là brand director hoặc head of brand, cấp cao hơn. Dịch quá tay gây hiểu nhầm với đối tác và khó giải thích khi kiểm tra tham chiếu.
Công ty một thương hiệu nên cân nhắc chữ marketing manager. Nếu bạn lo toàn bộ marketing cho một thương hiệu duy nhất và quản lý cả đội, marketing manager tả đúng hơn brand manager.
CV nên nêu quy mô nhãn bằng việc, không bằng tính từ. Ví dụ: Brand Manager, phụ trách nhãn nước giải khát C gồm 6 mã sản phẩm, ra mắt 2 sản phẩm mới trong năm, dẫn 1 ABM và 1 brand executive.
Hợp đồng lao động ghi tiếng Việt một chữ. "Quản lý nhãn hàng" là đủ; tên nhãn phụ trách để trong quyết định phân công vì có thể thay đổi.
Lỗi hay gặp khi dùng chức danh brand manager
Những lỗi phổ biến ở công ty nhỏ và trong tin tuyển dụng:
- Gọi người chạy quảng cáo trên mạng xã hội là brand manager. Người làm việc đó là digital marketing executive hoặc performance marketing executive.
- Gọi người thiết kế logo, bộ nhận diện là brand manager. Đó là brand designer, thuộc nhóm thiết kế.
- Ghi cả "Brand Manager" lẫn "Marketing Manager" trên một danh thiếp. Chọn chữ phản ánh đúng phạm vi.
- Viết tắt BM trên danh thiếp gửi đối tác ngoài ngành. BM trong ngân hàng, công nghệ có nghĩa khác; viết đủ chữ.
- Dịch assistant brand manager là "trợ lý giám đốc thương hiệu". Vừa sai cấp vừa sai nghĩa; nên ghi trợ lý quản lý nhãn hàng hoặc chuyên viên nhãn hàng cấp cao.
Nếu bạn là người làm nhân sự đang đặt tên vị trí, hãy hỏi một câu: người này có chịu trách nhiệm lãi lỗ của một nhãn không? Không có thì đừng dùng chữ brand manager, dù vị trí có làm việc với thương hiệu nhiều đến đâu.
Câu hỏi để chọn giữa brand manager, marketing manager và marketing executive
Khi công ty để bạn tự đề xuất chức danh, đi lần lượt các câu sau:
- Công ty có bao nhiêu nhãn hàng? Nếu chỉ một, chữ brand manager ít cần thiết; marketing manager hoặc marketing executive rõ hơn.
- Bạn có chịu trách nhiệm doanh số và lợi nhuận của một nhãn không? Có thì brand manager là chữ đúng.
- Bạn có quản lý đội marketing gồm nhiều mảng như nội dung, quảng cáo số, sự kiện không? Có thì marketing manager tả đúng hơn.
- Bạn có người báo cáo trực tiếp không? Không có và chỉ lo một phần việc của nhãn thì brand executive hoặc marketing executive.
- Trong ba năm tới, bạn muốn ứng tuyển vào công ty kiểu nào? Chọn chữ mà công ty đó dùng, miễn là vẫn đúng với việc thật.
Câu cuối không phải để thổi phồng, mà để chọn giữa hai chữ cùng đúng. Ví dụ một người phụ trách một nhãn ở công ty một thương hiệu, cả brand manager lẫn marketing manager đều đúng; nếu định sang công ty hàng tiêu dùng đa nhãn, chọn brand manager giúp hồ sơ dễ được nhận ra hơn.
Câu hỏi thường gặp
Brand manager tiếng Việt là gì?
Brand manager là quản lý nhãn hàng, người chịu trách nhiệm một nhãn hàng cụ thể từ định vị, sản phẩm, giá, truyền thông đến doanh số và lợi nhuận. Không nên dịch là giám đốc thương hiệu vì đó là cấp cao hơn.
Brand manager có phải là trưởng phòng marketing không?
Không hẳn. Brand manager phụ trách một nhãn, còn trưởng phòng marketing phụ trách cả bộ phận hoặc nhiều nhãn. Ở công ty chỉ có một thương hiệu, hai vai trò có thể do một người đảm nhận.
ABM là gì?
ABM là assistant brand manager, trợ lý quản lý nhãn hàng. Đây là bậc chuyên môn giữa brand executive và brand manager, người giữ chức danh tự phụ trách một dòng sản phẩm hoặc một mảng của nhãn, không phải trợ lý hành chính.
Product manager và brand manager có giống nhau không?
Trong ngành dược, mỹ phẩm, hai chữ gần nghĩa nhau. Trong ngành công nghệ, product manager là người quyết định tính năng phần mềm, một nghề khác hẳn brand manager. Cần xem ngành của công ty trước khi so.
Brand executive làm gì?
Brand executive là chuyên viên nhãn hàng, phụ trách một phần việc của nhãn như một chiến dịch, một dòng sản phẩm hoặc phối hợp với đại lý quảng cáo. Đây là cấp nhân viên, báo cáo cho brand manager hoặc assistant brand manager.