Telesales là bán hàng qua điện thoại: người làm telesales gọi cho khách, tư vấn và chốt đơn ngay trong cuộc gọi hoặc vài cuộc gọi sau. Telemarketing là dùng điện thoại cho mục đích tiếp thị rộng hơn: giới thiệu sản phẩm, mời sự kiện, khảo sát, lọc danh sách khách tiềm năng, không nhất thiết phải bán. Telesales được đo bằng đơn chốt; telemarketing thường được đo bằng số khách quan tâm chuyển sang đội bán.
Ở Việt Nam hai chữ hay bị dùng như một, và cả hai đều bị xem nhẹ vì gắn với những cuộc gọi làm phiền. Thật ra đây là những chức danh có ranh giới rõ, có cấp bậc, và có tên gọi chuẩn hơn khi bạn muốn ghi lên CV hay danh thiếp. Bài dưới đây tách nghĩa từng chữ, so với inside sales, tổng đài viên, chăm sóc khách hàng, chỉ vị trí trong sơ đồ và gợi ý cách ghi chức danh cho người đang làm công việc này.
Bảng phân biệt bốn chức danh làm việc qua điện thoại
Cùng ngồi một chỗ, cùng đeo tai nghe, nhưng mục tiêu cuộc gọi khác nhau. Cột "kết quả đo bằng" là cách nhanh nhất để nhận ra.
| Chức danh | Gọi đi hay nhận cuộc gọi | Mục tiêu cuộc gọi | Kết quả đo bằng |
|---|---|---|---|
| Telesales | Chủ yếu gọi đi (outbound) | Tư vấn và chốt đơn | Số đơn, doanh số |
| Telemarketing | Gọi đi | Giới thiệu, mời, khảo sát, lọc khách | Số khách quan tâm, số lịch hẹn, tỉ lệ phản hồi |
| Inside sales | Cả gọi đi lẫn nhận, kèm email, gọi video | Bán trọn quy trình từ xa, thường cho khách doanh nghiệp | Doanh số, số hợp đồng |
| Tổng đài viên, call center agent | Chủ yếu nhận cuộc gọi (inbound) | Trả lời câu hỏi, tiếp nhận yêu cầu, xử lý khiếu nại | Thời gian xử lý, mức hài lòng, tỉ lệ giải quyết ngay |
Outbound là cuộc gọi do nhân viên chủ động gọi ra, inbound là cuộc gọi khách gọi vào. Một trung tâm cuộc gọi có thể có cả hai đội, và cùng một người có thể chuyển đội theo ca. Khi ghi chức danh, chọn theo phần việc chính chứ không theo phòng ngồi.
Người làm telesales làm phần việc lớn nào
Phần lớn thời gian của telesales nằm ở ba việc nối tiếp. Đầu tiên là gọi theo danh sách được giao, có khi là khách từng để lại thông tin trên trang bán hàng, có khi là khách cũ đến hạn mua lại. Tiếp theo là tư vấn ngắn: hỏi nhu cầu, giới thiệu một hai sản phẩm phù hợp, trả lời thắc mắc về giá, giao hàng, đổi trả. Cuối cùng là chốt đơn và ghi lại kết quả cuộc gọi vào phần mềm để lần sau người khác gọi tiếp không hỏi lại từ đầu.
Telesales thường làm theo kịch bản do trưởng nhóm hoặc bộ phận đào tạo soạn, nhưng người giỏi biết rời kịch bản đúng lúc. Telesales không tự đặt giá, không tự tạo khuyến mãi, và ở nhiều ngành phải tuân quy định riêng về gọi điện quảng cáo, như chỉ gọi trong khung giờ cho phép và dừng ngay khi khách từ chối. Quy định về tin nhắn, cuộc gọi quảng cáo đã nhiều lần thay đổi, nên người phụ trách đội cần tra văn bản hiện hành trước khi soạn quy trình.
Ví dụ giả định: bạn Nhi làm telesales cho Công ty TNHH B bán khoá học kỹ năng trực tuyến. Mỗi ca Nhi gọi khoảng tám mươi số trong danh sách người đã đăng ký học thử, nói chuyện được với chừng hai mươi người, chốt ba bốn người mua khoá đầy đủ. Đó là telesales thuần, khác hẳn đồng nghiệp ngồi bàn bên gọi để mời người dự buổi chia sẻ miễn phí, vốn là telemarketing.
Inside sales: tên gọi dành cho telesales bán khách doanh nghiệp
Inside sales xuất phát từ Mỹ, để phân biệt người bán từ văn phòng với người bán ngoài thị trường (outside sales hoặc field sales). Inside sales không chỉ gọi điện mà còn gửi email, gọi video, trình diễn sản phẩm qua màn hình chia sẻ, gửi báo giá và chốt hợp đồng mà không cần gặp mặt. Người làm inside sales thường bán sản phẩm có giá trị cao hơn telesales, chu kỳ bán dài hơn, khách là doanh nghiệp.
Ở Việt Nam, inside sales phổ biến ở công ty phần mềm, dịch vụ doanh nghiệp, thiết bị văn phòng. Nếu bạn đang làm telesales nhưng bán cho doanh nghiệp, mỗi khách cần vài tuần tư vấn qua nhiều kênh, chức danh inside sales executive tả đúng hơn và giúp CV của bạn lọt mắt nhà tuyển dụng ngành công nghệ.
Ngược lại, nếu bạn bán hàng tiêu dùng cho cá nhân, chốt trong một hai cuộc gọi, đừng ghi inside sales chỉ vì nghe sang hơn. Người phỏng vấn sẽ hỏi về chu kỳ bán, số bên ra quyết định phía khách, cách bạn xử lý khi khách cần trình lên cấp trên duyệt, và câu trả lời sẽ lộ ra ngay độ lệch.
Telesales đứng ở đâu trong sơ đồ tổ chức
Đội telesales thường được tổ chức theo ca và theo nhóm nhỏ. Sơ đồ chữ phổ biến: Telesales agent hoặc telesales executive → Team leader (trưởng nhóm, quản lý khoảng mười đến mười lăm người) → Telesales supervisor hoặc floor manager (giám sát sàn, quản lý nhiều nhóm trong một ca) → Telesales manager hoặc call center manager → Sales director hoặc giám đốc vận hành.
Bên cạnh đường báo cáo chính có vài vị trí hỗ trợ: QA (quality assurance, người nghe lại cuộc gọi để chấm chất lượng), trainer (người đào tạo kịch bản và kỹ năng), workforce planner (người lập lịch ca, dự báo số người cần). Các vị trí này không quản lý telesales nhưng ảnh hưởng nhiều đến công việc hằng ngày của họ.
Ở công ty nhỏ, đội telesales hai ba người thường báo cáo thẳng trưởng phòng kinh doanh, không có tầng giám sát. Khi đó đừng vẽ thêm tầng cho đẹp. Sơ đồ thật giúp người mới biết hỏi ai khi có khách khó, còn sơ đồ đẹp mà sai chỉ làm họ đi vòng.
Bảng dịch Việt–Anh các chức danh trong trung tâm cuộc gọi
Một trung tâm cuộc gọi cỡ vừa có khoảng mười chức danh. Bảng dưới giúp người làm nhân sự đặt tên thống nhất, và giúp người mới biết ai làm gì khi nghe đồng nghiệp gọi bằng chữ viết tắt.
| Tiếng Anh | Tiếng Việt nên ghi | Vai trò ngắn gọn |
|---|---|---|
| Telesales agent, telesales executive | Nhân viên kinh doanh qua điện thoại | Gọi đi, tư vấn, chốt đơn |
| Customer service representative (CSR) | Nhân viên chăm sóc khách hàng, tổng đài viên | Nhận cuộc gọi, giải đáp, tiếp nhận khiếu nại |
| Team leader (TL) | Trưởng nhóm | Dẫn mười đến mười lăm nhân viên trong ca |
| Supervisor, floor manager | Giám sát ca, giám sát sàn | Điều phối nhiều nhóm, xử lý tình huống khó trong ca |
| Quality assurance (QA) officer | Nhân viên kiểm soát chất lượng cuộc gọi | Nghe lại, chấm điểm, góp ý cuộc gọi |
| Trainer | Chuyên viên đào tạo | Dạy kịch bản, sản phẩm, kỹ năng |
| Workforce management (WFM) analyst | Chuyên viên điều phối nhân lực | Dự báo lượng cuộc gọi, xếp ca |
| Call center manager | Quản lý trung tâm cuộc gọi | Phụ trách toàn bộ trung tâm |
Chữ QA ở đây khác QA trong sản xuất hay phần mềm: nó chỉ người chấm chất lượng cuộc gọi. Khi ghi CV sang ngành khác, nên viết đủ "kiểm soát chất lượng cuộc gọi" để khỏi bị hiểu là kiểm định sản phẩm.
Ghi chức danh telesales trên CV và danh thiếp
Tiếng Việt nên ghi "nhân viên kinh doanh qua điện thoại" hoặc "nhân viên tư vấn bán hàng qua điện thoại". Rõ nghĩa hơn chữ telesales trơ trọi với người đọc lớn tuổi. Mẫu: Phạm Yến Nhi — Nhân viên tư vấn bán hàng qua điện thoại / Telesales Executive.
Trên CV, nêu kênh và loại khách. Ví dụ: Telesales Executive, bán khoá học trực tuyến cho khách cá nhân, gọi trung bình 80 cuộc mỗi ca. Câu này cho thấy quy mô việc thay vì chỉ một chữ.
Telemarketing nên dịch là "nhân viên tiếp thị qua điện thoại". Không dịch là nhân viên marketing, vì người đọc sẽ nghĩ bạn làm quảng cáo, nội dung.
Người thường xuyên nhận cuộc gọi, xử lý khiếu nại thì ghi tổng đài viên hoặc nhân viên chăm sóc khách hàng. Đừng ghi telesales nếu bạn không có chỉ tiêu bán. Lệch tên làm bạn bị gọi phỏng vấn sai vị trí.
Danh thiếp cho telesales ít khi cần. Đa phần telesales không gặp khách. Nếu công ty cấp chữ ký email, ghi tên, chức danh và tên công ty là đủ, không cần số máy lẻ nội bộ.
Lỗi hay gặp khi dùng hai chữ telesales và telemarketing
Phần nhiều lỗi nằm ở tin tuyển dụng, kéo theo người ứng tuyển hiểu sai việc:
- Tuyển "nhân viên telesales" nhưng thực chất là gọi chăm sóc khách cũ, không có chỉ tiêu bán. Nên ghi nhân viên chăm sóc khách hàng qua điện thoại.
- Tuyển "nhân viên telemarketing" nhưng giao chỉ tiêu doanh số. Đó là telesales; người ứng tuyển sẽ bất ngờ khi vào làm.
- Ghi inside sales cho vị trí chỉ gọi đặt lịch hẹn cho đội đi gặp khách. Vị trí đó là sales development representative hoặc nhân viên đặt lịch hẹn.
- Viết "tele sale" tách rời hoặc "telesale" thiếu chữ s. Dạng chuẩn là telesales, viết liền.
- Trên sơ đồ tổ chức, gọi trưởng nhóm telesales là "trưởng phòng". Một nhóm mười người trong phòng kinh doanh vẫn là nhóm, người dẫn là trưởng nhóm.
Sửa tin tuyển dụng cho đúng tên còn giúp giảm số người nghỉ sớm, vì người vào làm đã biết trước mình được đo bằng gì.
Tự xác định bạn là telesales, telemarketing hay chăm sóc khách hàng
Trả lời bốn câu theo thứ tự, dừng ở câu đầu tiên bạn trả lời "có":
- Bạn có chỉ tiêu số đơn hoặc doanh số chốt qua điện thoại không? Có thì bạn là telesales, hoặc inside sales nếu khách là doanh nghiệp và chu kỳ bán kéo dài nhiều tuần.
- Bạn có chỉ tiêu số khách quan tâm, số lịch hẹn, số người đăng ký sự kiện không? Có thì bạn làm telemarketing.
- Phần lớn cuộc gọi là khách gọi vào hỏi, khiếu nại, yêu cầu hỗ trợ? Có thì bạn là tổng đài viên hoặc nhân viên chăm sóc khách hàng.
- Nếu cả ba câu đều "một phần", hãy xem việc nào chiếm hơn nửa số giờ trong tuần và đặt tên theo việc đó.
Khi phỏng vấn, kể rõ tỉ lệ việc thay vì chỉ đọc chức danh. Người tuyển dụng đánh giá cao ứng viên tự mô tả được vị trí của mình chính xác.
Câu hỏi thường gặp
Telesales tiếng Việt là gì?
Telesales là bán hàng qua điện thoại. Chức danh tiếng Việt nên ghi là nhân viên kinh doanh qua điện thoại hoặc nhân viên tư vấn bán hàng qua điện thoại, rõ nghĩa hơn khi đưa vào hợp đồng và hồ sơ.
Telemarketing có phải là marketing không?
Telemarketing là một hình thức tiếp thị dùng điện thoại để giới thiệu, mời, khảo sát và lọc khách tiềm năng. Người làm telemarketing không làm quảng cáo hay nội dung, nên không nên ghi chung là nhân viên marketing.
Inside sales khác telesales ở đâu?
Inside sales bán trọn quy trình từ xa qua điện thoại, email, gọi video, thường cho khách doanh nghiệp với chu kỳ bán dài. Telesales thường bán cho khách cá nhân và chốt trong một hoặc vài cuộc gọi.
Outbound và inbound là gì?
Outbound là cuộc gọi do nhân viên chủ động gọi ra cho khách, thường gắn với telesales và telemarketing. Inbound là cuộc gọi khách gọi vào, thường gắn với tổng đài viên và chăm sóc khách hàng.
Trưởng nhóm telesales tiếng Anh ghi thế nào?
Ghi telesales team leader. Người quản lý nhiều nhóm trong một ca thường gọi là telesales supervisor hoặc floor manager, còn người phụ trách cả trung tâm cuộc gọi là call center manager.