ChucDanh.comChức Danh
Chức danh kinh doanh và marketing

ASM là gì: sales rep, giám sát, RSM, NSM và chuỗi chức danh bán hàng theo địa bàn

ASM là area sales manager, quản lý bán hàng khu vực. Giải nghĩa cả chuỗi chức danh bán hàng theo địa bàn: sales rep, sales supervisor, ASM, RSM, NSM.

A Vietnamese salesman on a motorbike pauses outside a small grocery shop on a quiet street, a shopkeeper unpacking crates nearby, wide shot from across the road, early morning haze

ASM là viết tắt của area sales manager, tức quản lý bán hàng khu vực: người phụ trách doanh số và đội bán hàng của một khu vực, thường gồm vài tỉnh hoặc vài quận lớn. ASM nằm trong một chuỗi chức danh xếp theo địa bàn, từ nhân viên bán hàng đi tuyến lên tới giám đốc kinh doanh toàn quốc, phổ biến nhất ở các công ty hàng tiêu dùng, dược phẩm, vật liệu xây dựng bán qua nhà phân phối.

Người mới vào nghề thường rối vì một loạt chữ viết tắt: SR, SS, ASM, RSM, NSM, cộng thêm GT, MT, NPP. Mỗi công ty lại đặt tên hơi khác. Bài này giải nghĩa từng chữ theo thứ tự cấp bậc, vẽ sơ đồ báo cáo bằng chữ, chỉ chỗ các công ty hay gọi lệch nhau, và gợi ý cách ghi lên danh thiếp, CV để người ngoài ngành vẫn hiểu.

Chuỗi chức danh bán hàng theo địa bàn

Thứ tự từ dưới lên. Phạm vi địa bàn chỉ là mức thường gặp, mỗi công ty chia khác.

Viết tắtTên đầy đủ tiếng AnhTiếng Việt thường dùngPhạm vi điển hình
SR (hoặc DSR, PSR)Sales representative; distributor sales representative; pre-sales representativeNhân viên bán hàng, đại diện bán hàngMột tuyến khoảng vài chục đến hơn trăm cửa hàng
SSSales supervisorGiám sát bán hàngMột nhà phân phối hoặc vài phường, xã, dẫn vài nhân viên
ASMArea sales managerQuản lý bán hàng khu vựcVài tỉnh hoặc một thành phố lớn
RSMRegional sales managerQuản lý bán hàng vùngMột miền, ví dụ miền Bắc
NSMNational sales managerQuản lý bán hàng toàn quốcCả nước, một kênh hoặc tất cả kênh
Sales directorSales director, head of salesGiám đốc kinh doanhToàn bộ khối kinh doanh

DSR là nhân viên do nhà phân phối thuê nhưng làm theo chính sách của nhãn hàng; PSR là nhân viên đi lấy đơn trước rồi xe giao hàng sau. Hai chữ này cho biết ai trả lương và cách đi tuyến, không phải cấp khác nhau.

Ngoài tuyến bán còn có những người không nằm trên chuỗi nhưng đi cùng chuỗi: nhân viên trưng bày (merchandiser) sắp hàng tại điểm bán, nhân viên giao hàng của nhà phân phối, và sales admin tại nhà phân phối lo nhập đơn. Họ không báo cáo cho ASM theo đường chính, nhưng ASM đánh giá được chất lượng việc của họ. Khi vẽ sơ đồ khu vực, đặt nhóm này ở nhánh bên để người mới biết ai lo phần nào của một đơn hàng.

Sơ đồ báo cáo trong kênh truyền thống

Kênh truyền thống, viết tắt GT (general trade), là tiệm tạp hoá, sạp chợ, cửa hàng nhỏ lẻ. Đây là nơi chuỗi chức danh theo địa bàn hiện rõ nhất. Sơ đồ chữ điển hình: Nhân viên bán hàng (SR) → Giám sát bán hàng (SS) → Quản lý khu vực (ASM) → Quản lý vùng (RSM) → Quản lý toàn quốc (NSM) hoặc giám đốc kinh doanh kênh truyền thống → Sales director.

Có một nhánh phụ quan trọng là nhà phân phối, viết tắt NPP. Nhân viên bán hàng nhiều khi nhận lương từ NPP, nhưng chịu sự chỉ đạo hằng ngày của giám sát bán hàng bên nhãn hàng. Khi vẽ sơ đồ, nét liền nối từ SR lên SS thể hiện quan hệ điều hành; nét đứt nối SR với NPP thể hiện quan hệ hợp đồng lao động. Vẽ như vậy giúp người mới hiểu vì sao mình có hai "sếp".

Kênh hiện đại, viết tắt MT (modern trade), gồm siêu thị và chuỗi cửa hàng, thường không đi theo chuỗi này mà theo nhánh key account riêng. Vì vậy một công ty hàng tiêu dùng có thể có ASM cho kênh truyền thống và KAM cho kênh hiện đại cùng báo cáo về giám đốc kinh doanh.

ASM làm phần việc lớn nào

ASM chịu trách nhiệm doanh số của khu vực, nhưng hiếm khi tự bán. Việc của ASM là chia chỉ tiêu xuống từng giám sát và từng nhà phân phối, theo dõi tồn kho tại nhà phân phối, đi thị trường cùng giám sát để kiểm tra tuyến bán, tuyển và đào tạo giám sát mới, xử lý khi nhà phân phối chậm thanh toán hoặc tranh địa bàn. Mỗi tháng ASM thường dành phần lớn thời gian ở ngoài thị trường, không ngồi văn phòng.

ASM khác giám sát bán hàng ở tầm nhìn: giám sát lo tuyến bán hằng ngày của vài nhân viên, ASM lo cả bức tranh vài tỉnh, trong đó có quan hệ với chủ nhà phân phối. ASM khác RSM ở chỗ RSM điều phối nhiều ASM, làm kế hoạch vùng và ít khi đi tuyến chi tiết.

Ví dụ giả định: anh Đức là ASM của Công ty TNHH B phụ trách ba tỉnh với hai nhà phân phối, bốn giám sát và khoảng ba mươi nhân viên bán hàng. Tuần đầu tháng anh họp chia chỉ tiêu, các tuần sau anh đi tuyến với từng giám sát, cuối tháng báo cáo RSM miền. Anh có quyền đề xuất thay nhà phân phối, nhưng quyết định cuối cùng thuộc RSM và giám đốc kinh doanh.

Chuỗi địa bàn trong ngành dược và vật liệu xây dựng

Ngành dược có chuỗi chức danh riêng nhưng cùng logic địa bàn. Người ở tầng thấp nhất là trình dược viên, tiếng Anh là medical representative, viết tắt MR, hoặc pharmaceutical sales representative. Trình dược viên giới thiệu thuốc cho bác sĩ, dược sĩ, nhà thuốc trong một địa bàn và thường cần bằng cấp chuyên ngành y dược. Bên trên là trưởng nhóm hoặc district manager, rồi ASM, RSM như ngành hàng tiêu dùng. Một số công ty tách riêng đội bán cho bệnh viện (hospital channel) và đội bán cho nhà thuốc (pharmacy channel), mỗi đội có ASM riêng.

Ngành vật liệu xây dựng, sơn, thiết bị điện thì nhân viên bán hàng làm việc với cửa hàng vật liệu, nhà thầu, kiến trúc sư. Chức danh hay gặp là sales engineer (kỹ sư bán hàng) cho người cần hiểu kỹ thuật, và project sales (bán hàng dự án) cho người theo các công trình lớn. Hai chức danh này nằm song song với chuỗi địa bàn chứ không thay thế nó: một ASM ngành sơn có thể quản lý cả nhân viên bán lẻ lẫn nhân viên bán dự án trong khu vực của mình.

Khi chuyển ngành giữa ba lĩnh vực này, cấp bậc thường được công nhận tương đương, nhưng tên gọi ở tầng thấp nhất khác nhau. Ghi rõ ngành trong CV để người tuyển quy đổi đúng.

Những chỗ các công ty gọi lệch nhau

Area và region có khi đảo thứ tự. Phần lớn công ty xếp area nhỏ hơn region, nhưng vài công ty gọi miền là area và tỉnh là region. Đọc sơ đồ của chính công ty trước khi kết luận ai cao hơn.

Có công ty thêm tầng ZSM. ZSM là zone sales manager, quản lý bán hàng theo vùng lớn, đặt giữa RSM và NSM ở công ty có mạng lưới rộng.

Một số công ty Việt gọi ASM là "trưởng vùng" hoặc "giám đốc vùng". Chữ giám đốc ở đây là cách gọi nội bộ; khi dịch sang tiếng Anh vẫn nên giữ area sales manager, đừng đổi thành director.

Sales supervisor có nơi gọi là sales executive. Ở một số công ty dược phẩm, nhân viên trình dược viên lên bậc được gọi là sales executive, ngang với giám sát. Hãy nhìn số người dưới quyền chứ không chỉ nhìn chữ.

Chữ "khu vực" bị dùng cho mọi cấp. "Quản lý khu vực" có thể là ASM hoặc RSM tuỳ công ty. Khi ghi CV, thêm phạm vi bằng số tỉnh, số nhà phân phối, số người để người đọc định vị đúng.

Ghi các chức danh theo địa bàn trên danh thiếp, CV

Danh thiếp nên ghi đủ chữ và kèm địa bàn, vì đối tác của ASM là chủ nhà phân phối, chủ cửa hàng, nhiều người không quen viết tắt. Mẫu: Võ Minh Đức — Quản lý Bán hàng Khu vực Đông Nam Bộ / Area Sales Manager — Công ty TNHH B. Với nhân viên bán hàng: Nguyễn Văn Tài — Nhân viên Bán hàng / Sales Representative, không cần ghi mã tuyến.

Trên CV, chữ viết tắt dùng được vì người tuyển trong ngành quen, nhưng nên viết đủ ở lần đầu: Area Sales Manager (ASM), phụ trách 3 tỉnh, 2 nhà phân phối, 4 giám sát và 30 nhân viên bán hàng. Người đọc có thể so ngay với vị trí họ đang tuyển.

Hợp đồng lao động ghi chức danh tiếng Việt theo quyết định của công ty, có thể kèm địa bàn trong phụ lục thay vì trong chức danh, vì địa bàn thay đổi thường xuyên hơn cấp bậc. Đổi địa bàn mà không đổi cấp thì chỉ cần phụ lục, không cần sửa chức danh.

Câu hỏi để biết bạn đang ở cấp nào trong chuỗi

Nếu công ty mới, chưa có bảng chức danh, dùng các câu sau để đặt tên cho vị trí của mình:

  1. Bạn có tự đi tuyến lấy đơn hằng ngày không? Có thì bạn là nhân viên bán hàng, dù phụ trách bao nhiêu cửa hàng.
  2. Có nhân viên bán hàng báo cáo trực tiếp cho bạn và bạn đi tuyến kèm họ không? Có thì bạn là giám sát.
  3. Bạn có làm việc trực tiếp với chủ nhà phân phối và chia chỉ tiêu cho nhiều giám sát không? Có thì bạn ở cấp ASM.
  4. Có nhiều ASM báo cáo cho bạn không? Có thì bạn là RSM hoặc cao hơn.

Câu trả lời cho bạn cấp; còn tên gọi cụ thể nên khớp với cách công ty đặt cho những người cùng cấp, tránh tự gọi mình bằng chữ cao hơn đồng nghiệp ngang hàng.

Trường hợp hay gặp ở công ty nhỏ là một người vừa đi tuyến vừa dẫn hai ba nhân viên mới. Khi đó gọi là trưởng nhóm bán hàng hoặc sales team leader hợp hơn giám sát, vì người đó vẫn mang chỉ tiêu cá nhân. Nếu sau này đội lớn lên và người đó thôi đi tuyến, lúc ấy mới đổi sang giám sát bằng quyết định.

Câu hỏi thường gặp

ASM là chức vụ gì?

ASM là area sales manager, quản lý bán hàng khu vực. Người giữ chức danh này phụ trách doanh số và đội bán hàng của vài tỉnh hoặc một thành phố lớn, quản lý các giám sát bán hàng và làm việc với nhà phân phối.

RSM và ASM ai cao hơn?

Ở phần lớn công ty, RSM là regional sales manager, quản lý vùng, cao hơn ASM và điều phối nhiều ASM. Một số ít công ty đặt tên đảo ngược, nên cần xem sơ đồ tổ chức của chính công ty đó.

Giám sát bán hàng tiếng Anh là gì?

Giám sát bán hàng là sales supervisor, viết tắt SS. Người giữ chức danh này dẫn một nhóm nhân viên bán hàng, đi tuyến kèm họ và báo cáo cho quản lý khu vực.

GT và MT là gì trong ngành bán hàng?

GT là general trade, kênh truyền thống gồm tiệm tạp hoá, sạp chợ, cửa hàng nhỏ. MT là modern trade, kênh hiện đại gồm siêu thị, chuỗi cửa hàng tiện lợi. Hai kênh thường có hai hệ chức danh bán hàng khác nhau.

Nhân viên do nhà phân phối trả lương có được ghi là nhân viên của nhãn hàng không?

Không nên. Trên CV hãy ghi đúng đơn vị ký hợp đồng lao động, rồi nói rõ bạn bán sản phẩm của nhãn hàng nào theo chính sách của họ. Ghi sai đơn vị dễ gây rắc rối khi kiểm tra tham chiếu.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138